ΕΥΘΥΣ-ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΕΥΘΕΩΣ ΣΕ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ

α. όσον αφορά το είδος των προτάσεων

Η ευθεία ερωτηματική πρόταση «πού πήγες εχτές;» στον πλάγιο λόγο έγινε πλάγια ερωτηματική «πού πήγε εχτές»

Η κύρια αποφαντική πρόταση «Πήγα στον κινηματογράφο», «θα σε ειδοποήσω» στον πλάγιο λόγο έγινε ειδική «ότι πήγε στον κινηματογράφο», «ότι θα τον ειδοποιήσει».

Η κύρια πρόταση επιθυμίας «Την επόμενη φορά ειδοποίησέ με» στον πλάγιο λόγο έγινε δευτερεύουσα βουλητική «να τον ειδοποιήσει»

Η δευτερεύουσα χρονική «όταν θα ξαναπάω» στον πλάγιο λόγο παρέμεινε δευτερεύουσα χρονική «όταν θα ξαναπάει»

β. όσον αφορά τα πρόσωπα των ρημάτων

το α' πρόσωπο «Πήγα στον κινηματογράφο» στον πλάγιο λόγο έγινε γ' πρόσωπο «πήγε στον κινηματογράφο»

το β' πρόσωπο «πού πήγες εχτές;» στον πλάγιο λόγο έγινε γ' πρόσωπο «πού πήγε εχτές»

 

γ. όσον αφορά τα πρόσωπα των αντωνυμιών

το α' πρόσωπο στον πλάγιο λόγο μπορεί να γίνει γ' πρόσωπο «ειδοποίησέ με» / «να τον ειδοποιήσει», ή να παραμείνει το ίδιο: «Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός» / «ότι θα πάμε εγώ ο Πέτρος κι ένας άλλος (ή κάποιος ακόμα)»

το β' πρόσωπο στον πλάγιο λόγο μπορεί να γίνει γ' πρόσωπο «θα σε ειδοποήσω» / «θα τον ειδοποιήσει», ή α' πρόσωπο «Θα πάμε εγώ κι εσύ» / «ότι θα πάμε αυτός κι εγώ

 

δ. όσον αφορά το είδος των αντωνυμιών

Η προσωπική αντωνυμία μπορεί να παραμείνει ή να γίνει οριστική: «Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός» / «ότι θα πάνε ο ίδιος και κάποιος ακόμα».

Η δεικτική αντωνυμία μπορεί να γίνει αόριστη: «Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός» / «ότι θα πάνε ο ίδιος και κάποιος ακόμα».

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
ΣΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Οι προτάσεις του ευθύ λόγου	γίνονται στον πλάγιο λόγο
1. Οι αποφαντικές προτάσεις Δε θα βρέξει σήμερα	1. Δευτερεύουσες ειδικές Είπε ότι δε θα βρέξει σήμερα
2. Οι προτάσεις επιθυμίας Σήκω αμέσως όρθιος	2. Δευτερεύουσες βουλητικές Τον διέταξε να σηκωθεί αμέσως όρθιος
3. Οι ερωτηματικές προτάσεις Πού γύριζες όλη μέρα;	3. Δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές Τον ρώτησε πού γύριζε όλη μέρα.
4. Οι δευτερεύουσες προτάσεις Βάλε μου να φάω (βουλητική) Το ξέρω ότι έπαιζες (ειδική) Θα έρθω, όταν μπορέσω (χρονική) Φεύγω, επειδή βαρέθηκα (αιτιολογική) Μαρία, αν θέλεις, έλα (υποθετική)	4. Παραμένουν δευτερεύουσες Ζήτησε να του βάλουν να φάει (βουλητική) Του είπε πως ήξερε ότι έπαιζε (ειδική) Του φανέρωσε ότι θα έρθει όταν μπορέσει (χρονική) Ανακοίνωσε ότι φεύγει επειδή βαρέθηκε (αιτιολογική) Είπε στη Μαρία ότι αν θέλει μπορεί να πάει (υποθετική)
ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ
Το α' και το β' πρόσωπο Πήγα στον κινηματογράφο πού πήγες εχτές	γίνονται γ' πρόσωπο Πήγε στον κινηματογράφο πού πήγε εχτές
ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑΣ
Το α' πρόσωπο ειδοποίησέ με θα σε ειδοποήσω «Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός»	γίνεται γ' πρόσωπο να τον ειδοποιήσει θα τον ειδοποιήσει ή παραμένει το ίδιο «ότι θα πάμε εγώ ο Πέτρος κι ένας άλλος
Το β' πρόσωπο «θα σε ειδοποήσω» «Θα πάμε εγώ κι εσύ»	γίνεται γ' πρόσωπο «θα τον ειδοποιήσει» ή γίνεται α' πρόσωπο «ότι θα πάμε αυτός, εγώ
ΣΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΗΣ ΑΝΤΩΝΥΜΙΑΣ
Η προσωπική αντωνυμία Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός	μπορεί να παραμείνει ότι θα πάμε αυτός, εγώ κι ένας άλλος ή να γίνει οριστική ότι θα πάνε ο ίδιος και κάποιοι άλλοι
Η δεικτική αντωνυμία Θα πάμε εγώ κι εσύ κι αυτός

 

1. Οι χρονικοί επιρρηματικοί προσδιορισμοί

Παραδείγματα:

1.

Ευθύς λόγος: Εχτές έβρεξε στην κεντρική Ελλάδα.

Πλάγιος λόγος: Είπε ότι εχτές έβρεξε στην κεντρική Ελλάδα.

2.

Ευθύς λόγος: Αύριο θα βρέξει στην κεντρική Ελλάδα.

Πλάγιος λόγος: Είπε ότι αύριο θα βρέξει στην κεντρική Ελλάδα.

3.

Ευθύς λόγος: Σήμερα /τώρα βρέχει στην κεντρική Ελλάδα.

Πλάγιος λόγος:

α. Λέει ότι σήμερα / τώρα βρέχει στην κεντρική Ελλάδα ή

β. Είπε ότι σήμερα / τώρα βρέχει στην κεντρική Ελλάδα ή

γ. Είπε ότι εκείνη τη μέρα / τότε έβρεχε / έβρεξε στην κεντρική Ελλάδα ή

γ. Είχε πει πριν από καιρό ότι εκείνη τη μέρα / τότε θα έβρεχε στην κεντρική Ελλάδα.

Όπως φαίνεται από τα παραδείγματα οι χρονικοί επιρρηματικοί προσδιορισμοί τις περισσότερες φορές δεν αλλάζουν. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις (πρδγ. 3γ) στις οποίες ο χρονικός προσδιορισμός μπορεί να αντικατασταθεί από μια παρόμοια έκφραση (σήμερα, τώρα / εκείνη τη μέρα, τότε), ώστε να διατηρηθεί η χρονική ακολουθία.

Οι τοπικοί επιρρηματικοί προσδιορισμοί

Παραδείγματα:

4.

Ευθύς λόγος: Θανάση, έλα εδώ.

Πλάγιος λόγος: Μου είπε να πάω εκεί.

5. Ευθύς λόγος: Θανάση, έλα πάνω.

Πλάγιος λόγος: Μου είπε να πάω πάνω.