1.Τα σχήματα αποτελούνται από πλευρές και γωνίες. 2.Λύνω τους γρίφους των σχημάτων.

1.Τα σχήματα αποτελούνται από πλευρές και γωνίες.

2.Λύνω τους γρίφους των σχημάτων.

Σχεδίαση Διδακτικής Δραστηριότητας με χρήση λογισμικού:

• Tux Paint

Α. Συνοπτική παρουσίαση της δραστηριότητας

Α.1 Τίτλος των δραστηριοτήτων

1. Τα σχήματα αποτελούνται από πλευρές και γωνίες.
2. Λύνω τους γρίφους των σχημάτων.

Α.2 Δημιουργός των διδακτικών δραστηριοτήτων

Σταματία Γκουλέτσα

Α.3 Εμπλεκόμενες Γνωστικές περιοχές

• Α.1.1. Προφορική Επικοινωνία
• Α.2.2. Ανακάλυψη, Προγραμματισμός και Ψηφιακό Παιχνίδι
• Α.2.3. Επεξεργασία της Πληροφορίας και Ψηφιακή Δημιουργία
• Γ1.1. Γεωμετρία και Μετρήσεις (Γεωμετρικά Σχήματα)

Α.4 Προαπαιτούμενες γνώσεις των μαθητών

• Να χειρίζονται το ποντίκι του Η/Υ (σύρσιμο, κλικ κ.λ.π)
• Να έχουν εξοικειωθεί με τις βασικές λειτουργίες του Η/Υ
• Να γνωρίζουν τα είδη των γραμμών (καμπύλη, ευθεία, ζιγκ ζαγκ)
• Να γνωρίζουν τα 4 σχήματα κύκλο, τρίγωνο, τετράγωνο, ορθογώνιο
• Να έχουν εξοικειωθεί με το λογισμικό TuxPaint

Α.5 Εκτιμώμενη διάρκεια

Οι δύο δραστηριότητες θα υλοποιηθούν εντός δύο διδακτικών ωρών.

Α.6 Συσχετισμός με το Αναλυτικό Πρόγραμμα

Οι δραστηριότητες που έχουμε σχεδιάσει αποτελούν απόρροια της φυσικής περιέργειας των παιδιών προσχολικής ηλικίας για τον κόσμο που τα περιβάλλει ενώ παράλληλα δομούν την αντίληψη και την κατανόησή τους για το περιβάλλον αξιοποιώντας ιδέες και πρακτικές που αφορούν την παρατήρηση και ερμηνεία του φυσικού, τεχνητού και κοινωνικού κόσμου (Πρόγραμμα Σπουδών για την Προσχολική Εκπαίδευση, 2022).

Αυτές οι πρώιμες ιδέες και αναπαραστάσεις θα αποτελέσουν την βάση για την σταδιακή οικοδόμηση των νέων γνώσεων.

Γ. Στόχοι των δραστηριοτήτων

Η στοχοθεσία στις δύο δραστηριότητες εμπέδωσης του γνωστικού αντικειμένου είναι κοινή.

1. Ως προς το γνωστικό αντικείμενο

• Να περιγράφουν και να συγκρίνουν γεωμετρικά σχήματα χρησιμοποιώντας στοιχεία ή ιδιότητες (αριθμός πλευρών, γωνίες κτλ.)
• Να συνθέτουν και να αναλύουν γεωμετρικά σχήματα
• Να εμπλουτίζουν το λεξιλόγιό τους

2. Ως προς τη χρήση των νέων τεχνολογιών

• Να αναγνωρίζουν λογισμικά ανοιχτού τύπου σε σχέση με τις λειτουργίες και τον τρόπο χρήσης τους
• Να διερευνούν, να ανακαλύπτουν, να πειραματίζονται με την κατάλληλη χρήση λογισμικών ανοιχτού τύπου
• Να αξιοποιούν τις ΤΠΕ για να εκφράζονται με δημιουργικό τρόπο

3. Ως προς τη μαθησιακή διαδικασία

• Να αυτενεργούν, να πειραματίζονται και να ακολουθούν οδηγίες
• Να συνεργάζονται σε μικρές ομάδες για την ολοκλήρωση δραστηριοτήτων διερεύνησης

Δ. Διδακτικό υλικό και απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή

Δ.1 Υλικοτεχνική υποδομή

Η/Υ με σύνδεση στο διαδίκτυο, ηχεία, ποντίκι, εγκατεστημένο λογισμικό μηχανής αναζήτησης, εγκατεστημένο λογισμικό TuxPaint

Δ.2 Διδακτικό υλικό

Λογισμικό TuxPaint

Ε. Περιγραφή της δραστηριότητας

Ε.1 Οργάνωση της Τάξης

Η ομάδα μας αποτελείται από 3 νήπια και 2 προνήπια. Στο κέντρο ενδιαφέροντος των Τ.Π.Ε. βρίσκεται ο Η/Υ όπου υπάρχει εγκατεστημένο το λογισμικό Tuxpaint. Προτεραιότητά μας είναι να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες στην τάξη μας ώστε να δημιουργηθούν ευκαιρίες για αρμονική αλληλεπίδραση και συνεργασία ανάμεσα στα μέλη της ομάδας μας.

Ε.2 Διδακτικές προσεγγίσεις και στρατηγικές

1. Θεωρητική προσέγγιση

Οι δύο δραστηριότητες βασίζονται στις θεωρίες

• Του εποικοδομισμού σύμφωνα με την οποία οι μαθητές πριν δεχθούν τις νέες γνώσεις έχουν προηγούμενες ιδέες και παραστάσεις σχετικές με αυτές που πρόκειται να διαπραγματευτούν ως μάθηση και αυτό που έχουν ανάγκη είναι να βοηθηθούν ώστε να κατακτήσουν αυτή τη νέα γνώση. Για να γίνει αυτό εφικτό οι μαθητές θα πρέπει να έχουν ενεργητική συμμετοχή στη μαθησιακή και διδακτική διαδικασία (Κόμης, 2004 όπ.αναφ. στον Φύκαρης, Ι., Μ., 2016).
• Του κοινωνικοπολιτισμικού μοντέλου καθώς ενθαρρύνεται η ομαδοσυνεργατική μάθηση, η εργασία σε ομάδες και η αλληλεπίδραση μεταξύ των μελών των ομάδων.

2. Μεθοδολογική προσέγγιση

• Διερευνητική Μάθηση κατά την οποία θα ενεργοποιήσουμε το ενδιαφέρον των μαθητών και τους προβληματισμούς τους γύρω από το θέμα της δραστηριότητας με αποτέλεσμα την αξιοποίηση των νέων γνώσεων και την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους (Πρόγραμμα Σπουδών για την Προσχολική Εκπαίδευση, 2022).
• Παιγνιώδης Μάθηση ώστε το αντικείμενο της μάθησης να αποκτήσει λειτουργικό χαρακτήρα, σημασία και νόημα για τα παιδιά (Πρόγραμμα Σπουδών για το Νηπιαγωγείο, 2022).
• Συνεργατική Μάθηση κατά την διάρκεια της οποίας οι μαθητές θα αλληλεπιδράσουν και θα συνεργαστούν επιδεικνύοντας υπευθυνότητα απέναντι στη δική τους μάθηση και των υπόλοιπων μελών της ομάδας τους (Πρόγραμμα Σπουδών για το Νηπιαγωγείο, 2022).

3. Διδακτική προσέγγιση με ΤΠΕ

Οι δύο δραστηριότητες θα διεξαχθούν με λογισμικό ανοιχτού τύπου, αισθητικής έκφρασης και ανάπτυξης της δημιουργικότητας το TuxPaint. Είναι κατάλληλο για μαθητές προσχολικής ηλικίας για την ανάπτυξη ικανοτήτων ψηφιακής σχεδίασης. Στα πλεονεκτήματά του συγκαταλέγεται το ιδιαίτερα το πολύ εύχρηστο περιβάλλον στην ελληνική, τα διασκεδαστικά εφέ και η μασκότ-πιγκουίνος που ενθαρρύνει και δίνει οδηγίες. Πρόκειται αναμφίβολα για ένα λογισμικό που προωθεί την προσωπική εμπλοκή των παιδιών στη μαθησιακή διαδικασία με δημιουργικό τρόπο.

Ε. 3 Περιγραφή δραστηριότητας

3. Δραστηριότητες εμπέδωσης του γνωστικού αντικειμένου

3^Α. 1^η Δραστηριότητα: «Τα σχήματα αποτελούνται από πλευρές και γωνίες»

Σε πρώτη φάση αφού έχουμε συγκεντρωθεί στο κέντρο ενδιαφέροντος της συζήτησης υπενθυμίζουμε στην ολομέλεια όλα όσα έχουμε μάθει για τις γραμμές (ευθεία, καμπύλη, ζιγκ ζαγκ) και τα σχήματα (κύκλος, τρίγωνο, τετράγωνο, ορθογώνιο). Η συζήτηση ξεκινά με ερωτήσεις που βάζουν σε διαδικασία τα παιδιά να ανακαλέσουν τις πρότερες γνώσεις, αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες από αυτές τις ερωτήσεις:

• «Ποια σχήματα θυμάστε που μάθαμε ως τώρα;»
• «Τι είδους γραμμές αναγνωρίζετε σε αυτά τα σχήματα;»
• «Μπορείτε να περιγράψετε αυτές τις γραμμές; Είναι όλες ευθείες; Υπάρχουν καμπύλες;»
• «Ο κύκλος θα μπορούσε να γίνει με ευθείες γραμμές; Ή το τρίγωνο με καμπύλη;»

Στη συνέχεια ζητούμε από τα παιδιά να συνεργαστούν ώστε να σχηματίσουν με τα σώματά τους τα σχήματα στο πάτωμα. Ξεκινούμε με το τρίγωνο που είναι πιο εύκολο και σταδιακά συνεχίζουμε με τα υπόλοιπα.

Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να συζητήσουν για τον τρόπο που τοποθέτησαν τα σώματά τους στο πάτωμα ώστε να σχηματιστούν τα σχήματα που αποτελούνται από ευθείες και να διατυπώσουν τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν ώστε να φτιάξουν τον κύκλο.

Σε αυτό το σημείο καλούμε τα παιδιά να μας βοηθήσουν να φτιάξουμε με χαρτοταινία στο πάτωμα τα 4 σχήματα ώστε να τα παρατηρήσουμε προσεκτικότερα. Εξηγούμε πως οι ευθείες γραμμές ονομάζονται «πλευρές» και πως οι φωλίτσες που σχηματίζονται όπου συναντιούνται δύο πλευρές ονομάζονται «γωνίες». Συμπληρώνουμε αυτό το σημείο της δραστηριότητας με τις παρακάτω ερωτήσεις:

• «Μπορείτε να μετρήσετε τις πλευρές του τριγώνου, του τετραγώνου κ.τ.λ.;»
• «Γιατί αυτό το σχήμα (το δείχνουμε) το ονομάσαμε τρί-γωνο; Από που μπορεί να πήρε το όνομά του; Πόσες γωνίες έχει;»
• «Ο κύκλος έχει γωνίες; Γιατί δεν έχει; Μπορεί μία καμπύλη να σχηματίσει γωνία; Άρα ο κύκλος πόσες πλευρές έχει;»
• «Μέσα στην τάξη μας μπορείτε να βρείτε τις γωνίες;»
• «Τι θα λέγατε να μετρήσουμε τις γωνίες και τις πλευρές και των υπόλοιπων σχημάτων;»

Οι ερωτήσεις εμπλουτίζονται ανάλογα με το ενδιαφέρον των παιδιών.

Αφού είμαστε σίγουροι πως τα παιδιά κατανόησαν τις νέες έννοιες «πλευρές» και «γωνίες» προχωρούμε στο κέντρο ενδιαφέροντος του Η/Υ και καλούμε δύο από τα νήπια που φοιτούσαν και πέρυσι να ανοίξουν το λογισμικό TuxPaint διότι ήταν από τις αγαπημένες τους δραστηριότητες η ζωγραφική στο ψηφιακό περιβάλλον.

Οι ομάδες που δημιουργούμε είναι δύο και αποτελούνται από α)δύο νήπια-ένα προνήπιο β) ένα νήπιο-ένα προνήπιο. Τα προνήπια έχουν μικρότερη εξοικείωση με το συγκεκριμένο λογισμικό.

Απευθύνουμε στις ομάδες την ερώτηση «Τι θα λέγατε να φτιάξετε τις δικές σας φωλίτσες-γωνίτσες ώστε να μπει ο Πίνγκου να κρυφτεί από την αρκούδα που τον κυνηγάει στους πάγους;»

Οι ομάδες ανταποκρίνονται με μεγάλο ενθουσιασμό. Τους αφήνουμε αρκετό χρόνο να ανακαλύψουν τις δυνατότητες του λογισμικού και τις πολλές επιλογές που έχουν να φτιάξουν γωνίες (με πινέλο, με την επιλογή των γραμμών, με διάφορα χρώματα και εναλλαγές στο πάχος τους κ.α.). Επιλέγουν από τις σφραγίδες την μασκότ-Πίνγκου και την τοποθετούν μέσα στις γωνίες.

Έπειτα τους ζητούμε να φτιάξουν με όποια εργαλεία του λογισμικού θέλουν τα 4 σχήματα και να τα πλαισιώσουν με όποια σφραγίδα τους αρέσει. Μπορούν να πειραματιστούν με τα χρώματα και τα είδη των πινέλων.

Σε όλες τις συνθέσεις οι μαθητές αποθηκεύουν τα έργα τους πριν αποχωρίσουν από τον Η/Υ.

Όσο η άλλη ομάδα περιμένει περιεργάζονται τα σχήματα στο πάτωμα και παρατηρούν τι κάνουν οι συμμαθητές τους.

Η δραστηριότητα βασίζεται σε βιωματική και διερευνητική μάθηση, όπου τα παιδιά ανακαλύπτουν τη νέα γνώση μέσα από πειραματισμό, δράση και συζήτηση.

Η χρήση του TuxPaint υποστηρίζει τη μετάβαση από το συγκεκριμένο στο αφηρημένο, επιτρέποντας στους μαθητές να οπτικοποιήσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν τις έννοιες των πλευρών και των γωνιών με τρόπο δημιουργικό και συνεργατικό.

Ο δικός μας ρόλος είναι κυρίως εμψυχωτικός και καθοδηγητικός, ενθαρρύνοντας την ενεργό συμμετοχή, την συνεργασία και παρέχοντας βοήθεια όπου μας ζητηθεί.

3Β. 2^η Δραστηριότητα: «Λύνω τους γρίφους των σχημάτων»

Μαζευόμαστε στο κέντρο ενδιαφέροντος της συζήτησης και προετοιμάζουμε την ολομέλεια για την επόμενη δραστηριότητα.

«Σας έχω ετοιμάσει ένα διαγωνισμό! Είστε έτοιμοι να πάρετε μέρος; Θα σας πω τα αινίγματα των σχημάτων! Όποια ομάδα βρίσκει την λύση θα μας ζωγραφίζει το σχήμα στο TuxPaint όπως ακριβώς κάνατε προηγουμένως!».

Εξηγούμε τους απλούς κανόνες:

• • Ακούμε προσεκτικά τον γρίφο
    • Συζητούμε με την ομάδα μας
    • Μόλις είμαστε σίγουροι πως βρήκαμε την απάντηση σηκώνουμε το χέρι μας
    • Αν είμαστε σωστοί ζωγραφίζουμε το σχήμα στον Η/Υ

    Κατόπιν διαβάζουμε τα αινίγματα:

    • «Τρεις πλευρές και τρεις γωνίες, βρες με τώρα αν μπορείς»
    • «Τέσσερις πλευρές όλες ίσες, γωνίες τέσσερις ορθές με παράθυρο και τραπέζι μοιάζω το όνομά μου ζητώ»
    • «Γωνία δεν έχω ούτε ευθεία με τιμόνι μοιάζω και ρόδα εγώ τον ήλιο θυμίζω να με βρεις στο λεπτό»
    • «Δύο πλευρές απέναντι φίλες κολλητές και ίσες, ψυγείο θυμίζω αλλά και πόρτα! Τέσσερις γωνίες έχω όλες ορθές»

    Συνεχίζουμε με αρκετά αινίγματα ώστε οι δύο ομάδες να έχουν ευκαιρίες για εξάσκηση στο λογισμικό μας αλλά και την ικανοποίηση της νίκης τους κάθε φορά!

    Η δραστηριότητα κλείνει καλώντας τις ομάδες να φτιάξουν από μία ζωγραφιά που θα έχει σύνθεση των σχημάτων που μάθαμε. Μπορούν είτε να τα δημιουργήσουν με το πινέλο είτε να χρησιμοποιήσουν κάποια έτοιμα από την εργαλειοθήκη που προσφέρει το λογισμικό.

    Τα νήπια που γνωρίζουν την διαδικασία αποθηκεύουν και εκτυπώνουμε τα ψηφιακά μας έργα. Τα αναρτούμε στον πίνακα εργασιών.

    Η δραστηριότητά μας βασίζεται στον συνδυασμό της μαθησιακής διερεύνησης με το παιχνίδι και την δημιουργικότητα.

    Το λογισμικό TuxPaint λειτουργεί υποστηρικτικά στη μαθησιακή διαδικασία ενισχύοντας εμπέδωση των σχημάτων από τους μαθητές.

    Ο ρόλος μας σε όλη τη διάρκεια είναι συντονιστικός και εμψυχωτικός όπως και στην 1^η δραστηριότητα ενθαρρύνοντας την συζήτηση και την ενεργό συμμετοχή όλων των παιδιών.

    Ε. 4 Φύλλα εργασίας

    Στη θέση των παραδοσιακών φύλλων εργασίας χρησιμοποιήσαμε το ψηφιακό περιβάλλον του TuxPaint.

    Οι μαθητές με τη βοήθεια των εργαλείων του λογισμικού (γραμμές, σχήματα, χρώματα, πινέλο, σβήστρα, σφραγίδες κ.α.) σχεδίασαν γωνίες και γεωμετρικά σχήματα αλλά και τις δικές τους συνθέσεις σχημάτων.

    Το λογισμικό που επιλέξαμε λειτούργησε ως ψηφιακό φύλλο εργασίας καθώς παρείχε χώρο για έκφραση, διερεύνηση και αναπαράσταση της γνώσης με μεγάλη δυνατότητα πειραματισμού χωρίς τον περιορισμού του χαρτιού.

    Ζ2. Βιβλιογραφία – Δικτυογραφία

    • Πεντέρη, Ε., Χλαπάνα, Ε,. Μέλλιου, Κ., Φιλιππίδη, Α., & Μαρινάτου, Θ., (2022). Πρόγραμμα Σπουδών για την Προσχολική Εκπαίδευση-Διευρυμένη Εκδοχή (2^η Έκδοση, 2022 ΙΕΠ). Στο πλαίσιο της Πράξης «Αναβάθμιση των Προγραμμάτων Σπουδών και Δημιουργία Εκπαιδευτικού Υλικού Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκαπίδευσης» του ΙΕΠ MIS
    • Φύκαρης, Ι., Μ., (2016). Η εφαρμοστική δύναμη των θεωριών μάθησης στη διδακτική διαδικασία. Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 9(2),