English

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΥΖΙΝΑΣ

Κατά την αρχαιότητα και συγκεκριμένα το 320 π.Χ. γράφτηκε το πρώτο βιβλίο μαγειρικής στην ιστορία, από τον αρχαίο Έλληνα Αρχέστρατο, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως ο Πατέρας της Γαστρονομίας.

Η αρχαία ελληνική κουζίνα χαρακτηριζόταν από λιτότητα και είχε ως βάση την λεγόμενη «τριάδα της Μεσογείου»: Σιτάρι - ελαιόλαδο - κρασί, με βάση τα ψάρια[1]. Το κρέας τρωγόταν πιο σπάνια, ενώ σημαντική παρουσία είχαν τα οπωροκηπευτικά και όσπρια, καθώς και τα γαλακτοκομικά (κυρίως το τυρί)[2]. Αυτή η τάση στην ελληνική διατροφή συνεχίστηκε στα ρωμαϊκά και μετέπειτα στα ενετικά και οθωμανικά χρόνια και μεταβλήθηκε σχετικά πρόσφατα, που με την τεχνολογική πρόοδο το κρέας έχει γίνει πολύ πιο εύκολα διαθέσιμο στο ευρύ πλήθος. Η αστικοποίηση, περίπου μετά το 1960, έφερε τις ανάλογες αλλαγές όπως νέες συνταγές, νέους τρόπους παρουσίασης και περισσότερα επεξεργασμένα τρόφιμα.

Το κρασί και το ελαιόλαδο ήταν πάντα ένα κεντρικό μέρος της ελληνικής κουζίνας διαχρονικά και η εξάπλωση των σταφυλιών και των ελαιόδεντρων στην περιοχή της Μεσογείου και ακόμη πιο μακριά συσχετίζεται στενά με τον Ελληνικό αποικισμό.

Η Βυζαντινή κουζίνα ήταν παρόμοια με την αρχαιοελληνική κουζίνα και αποτελεί την φυσική της συνέχεια, με κύρια διαφορά όμως ότι περιλαμβάνει νέα συστατικά που δεν ήταν διαθέσιμα στο παρελθόν, όπως το χαβιάρι, το μοσχοκάρυδο, τον βασιλικό και τα λεμόνια, ενώ το ψάρι συνεχίζει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διατροφής και ιδιαίτερα στους ανθρώπους πότε που ζούσαν κοντά στην θάλασσα. Η βυζαντινή κουζίνα είχε επωφεληθεί από τη κομβική γεωγραφική θέση της Κωνσταντινούπολης που ήταν ένα παγκόσμιο κέντρο του εμπορίου των μπαχαρικών.

Ελληνική παραδοσιακή κουζίνα: κάθε τόπος και μια ξεχωριστή παράδοση στο φαγητό

Η Ελληνική κουζίνα είναι κυρίως μεσογειακή και οι παραδόσεις των Ελλήνων στο φαγητό έχουν αφήσει εποχή. Σε ολόκληρη την Ελλάδα, από την ηπειρωτική χώρα ως τις νησιώτικες διατροφικές συνήθειες, φαγητά κλασικά και συνταγές παραδοσιακές τιμώνται μέχρι σήμερα.

Όπου κι αν ταξιδέψεις στην Ελλάδα, θα δοκιμάσεις φαγητά που δεν έχεις ξαναφάει πουθενά αλλού. Άλλωστε, τι καλύτερο από το να μαθαίνεις τις συνήθειες και τις παραδόσεις ενός τόπου από ότι… τρώγοντας.

Ξεκινάμε από την Ήπειρο

Στα κάρβουνα, στη φωτιά, στη σούβλα, οι Έλληνες της Ηπείρου ξέρουν από καλό κρέας. Το τιμούν σε μεγάλες γιορτή με τα αρνάκια και τα κατσικάκια κυρίως για το Πάσχα, να είναι πάντα εξαιρετικής ποιότητας. Η ηπειρωτική κουζίνα είναι γεμάτη παραδοσιακά χωριά κι έτσι η κτηνοτροφία είναι από τις βασικότερες απασχολήσεις των κατοίκων. Το αιγοπρόβειο κρέας, το γάλα, το γιαούρτι και το βούτυρο αποτελούν σημαντικές βάσεις της κουζίνας τους. Ενώ, όλοι έχουμε δοκιμάσει κάποιο από τα ξακουστά τυριά της Ηπείρου: τοπική φέτα Δωδώνης, καπνιστό τυρί Μετσοβόνε, ανθότυρο, κεφαλοτύρι, μανούρι είναι κάποια από αυτά.

Στην Ήπειρο, όλα τα αγαθά του τόπου γίνονται πίτες. Πίτες με λαχανικάμε τυρί, με χόρτα, με ζυμαρικά, ή με κρέας, αποτελούν ξεχωριστό κεφάλαιο της ηπειρωτικής παράδοσης. Όσο για γλυκίσματα, στην Ήπειρο μπορούμε να απολαύσουμε τα καλύτερα σιροπιαστά γλυκά. Κάποια από αυτά είναι το σκερ-μπουρέκ (ζαχαρένια πίτα), κλωστάτι (παραδοσιακός μπακλαβάς με καρύδι), σαραγλίκαρυδόπιτα, μετσοβίτικες φλογέρες και φυσικά Γιαννιώτικο κανταΐφι. Φημισμένα είναι και τα γλυκά του κουταλιού από τα φρούτα και τους καρπούς της Ηπειρωτικής γης.  Όπως το άγουρο σύκο, το βατόμουρο, το δαμάσκηνο και το κολοκύθι να ξεχωρίζουν.

Ζυμαροπιτα Ηπειρου

 

Ανεβαίνοντας, πάμε προς τη Μακεδονία

Εκεί θα απολαύσουμε φαγητά, όπως πιλάφι με σαφράν, μακεδονική σκορδαλιά με καρύδιαμπακαλιάρο πλακί, παραδοσιακή λαχανόπιτα, κολοκύθα ψητή με καρύδια.  Επίσης, τραχανάς ξινός, φασολάδα με χοιρινό, κρεατόσουπασουτζουκάκια με πιλάφισαρμαδάκιαχοιρινό με πράσο και σέλινομοσχάρι με δαμάσκηνα, καβουρμά με αυγά, κόκορας με ζυμαρικά και λιαστή ντομάτα. Ακόμα, πάπια με πορτοκάλι, ζυγούρι στη γάστρα, αρνί ψητό με γιαούρτι, λαγό με κόκκινη σάλτσα και μανιτάρι, σουπιές με σπανάκι, πέστροφα πλακί.  Ενώ, από γλυκά θα γλείφετε τα δάχτυλά σας με τη γαλατόπιτα, τους μπαμπάδες, τα τουλουμπάκια, το ρυζόγαλο φούρνου, τα ψητά κυδώνια, τους εργολάβους. Την πασίγνωστη μηλόπιτα, την πάστα φλώρα, το σαράι εκμέκ κανταίφι, το καζάν ντιπί μαλεμπί, τα τρίγωνα και την ξακουστή μπουγάτσα.

Μπουγατσα

Μην ξεχνάμε πως η Μακεδονία είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στις διατροφικές παραδόσεις, καθώς υπήρχε μεν η Θεσσαλονίκη και τα παραδοσιακά της πιάτα.

Από την άλλη όμως οι πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη, έφεραν μαζί τους τις δικές τους συνήθειες. Επηρέασαν έτσι την κουζίνα του τόπου δημιουργώντας παραλλαγές σε κλασικές συνταγές, όπως αυτές που αναφέρονται παραπάνω.

Τουλουμπακια

 

[adrotate banner="46"]

Φτάνουμε στη Θράκη

Στον τόπο με ατέλειωτους κάμπους και δάση, οι κάτοικοι ήταν διαφορετικής μεταξύ τους καταγωγής. Έτσι διαμόρφωσαν μια πολυπολιτισμική κουλτούρα και κουζίνα. Παστά ψάρια, σουτζούκια με ανατολίτικα μείγματα και σιροπιαστά γλυκά είναι κάποιες από τις παραδοσιακές γεύσεις της Θράκης. Το σαραγλί της Θράκης, οι γαρδούμπες, ο καβουρμάς (κρέας βραστό στο λίπος τους με μπαχαρικά), η σουσαμόπιτα, οι κεφτέδες σουρβάν και τα μικίκια (παραδοσιακοί λουκουμάδες από τον Έβρο). Αυτά είναι ορισμένα μόνο από τα πιάτα που θα απολαύσετε στη Θράκη.

Σουτζουκακια σμυρνεικα

 

Κατεβαίνοντας στη Πελοπόννησο

Περπατώντας τη γη της Πελοποννήσου, δε γίνεται να μη συναντήσετε το δέντρο σύμβολο των Ελλήνων, την ελιά. Εκεί, το δέντρο αυτό φαίνεται να φυτρώνει παντού. Από τις ορεινότερες πλαγιές ως τις μεγάλες κοιλάδες. Το λάδι μοιάζει να είναι το βασικότερο συστατικό, ενώ δημοφιλή είναι και τα αγροτικά προϊόντα.

Η Τσακώνικη μελιτζάνα από το Λεωνίδιο Αρκαδίας και οι αγκινάρες είναι από τα πιο δημοφιλή συνοδευτικά των κρεατικών. Τα μαυρομάτικα φασόλια είναι το αγαπημένα όσπρια σιγομαγειρεμένα με σέσκουλα, ενώ το λάχανο (στην Πελοπόννησο πιο γνωστό ως μάπα) συνδυάζεται τέλεια με τα παραδοσιακά Πελοποννησιακά πιάτα που περιλαμβάνουν το χοιρινό κρέας. Κάποιες από τις βασικές συνταγές που τιμούν ιδιαιτέρως οι «καταυλακιώτες» είναι οι πολλών λογιών σάλτσεςΣάλτσες ντομάτας με ή χωρίς κανέλα, το κλασικό αυγολέμονο, σκορδαλιά καρυκευμένη με ξύδι, φαίνεται πως συνοδεύουν γευστικά πιάτα, όπως τα χόρτα, το σαβόρο (μικρά τηγανιτά ψάρια), και το παραδοσιακό Μανιάτικο γεύμα, πορτοκάλι μπρεζέ με σπανάκι και σκόρδο.

Αγκιναρες σαλατα

 

[adrotate banner="47"]

Πηγαίνοντας στα παραλιακά της χώρας μας

Πηγαίνοντας στα παραλιακά της χώρας μας, δεν μπορούμε να μην αρχίσουμε με την ξακουστή κουζίνα των Κρητικών. Το μεγάλο μας νησί φημίζεται, όπως και η Πελοπόννησος, για τη χρήση του ελαιόλαδου στις συνταγές.
Τα τυριά, οι ξηροί καρποί, οι σταφίδες, το παξιμάδι και τα χόρτα. Αυτά είναι μερικά από τα αγνά προϊόντα της γης στην Κρήτη.

Ο «σελέμπριτι» των κρητικών πιάτων, ο ντάκος τιμάται ιδιαίτερα από όλους όσους επισκέπτονται το νησί.

Ντακος

Κάποιες συνταγές που θα φάτε από τα χεράκια των Κρητικών είναι η μελιτζανοσαλάτα, η ταραμοσαλάτα, η σαλάτα με όσπρια, το σταφιδόψωμο, τα παξιμαδάκια.

 

Σταφιδοψωμο

 

Πεντανόστιμα ψάρια όπως ο μαρινάτος γαύρος, η πεσκανδρίτσα με πιπεριές, οι σουπιές γιουβέτσι, η πηχτή σμέρνα, λαχταριστές πίτες όπως το Χανιώτικο μπουρέκι και τα καλιτσούνια θα σας ξετρελάνουν.

Κρητικα Καλτσουνια με μελι

Τέλος, συνταγές με κρέατα, όπως η μαγειρίτσα, το Σφακιανό γιαχνί, οι ομαθιές και τα παραδοσιακά γλυκά. Κάποια από αυτά είναι η πατούδα και τα μαμούλια και θα σας κάνουν να γλείφετε το πιάτο σας.

Μπουρεκι Χανιωτικο

 

Τι τρώνε όμως και οι υπόλοιποι νησιώτες μας;

Ο ήλιος και το καλό κλίμα των νησιών ευδοκιμεί την καλλιέργεια τοπικών προϊόντων. Στις υπέροχες Κυκλάδες αλλά και στα άλλα νησιά του Αιγαίου πελάγους, θα απολαύσεις πεντανόστιμο φρικασέ με ξινά χόρτα. Ακόμα, μαστέλο (αρνάκι στο φούρνο με μυρωδικά), ρεβυθοκεφτέδες, μακαρούνες, τη μελόπιτα της Σίφνου, τις μαραθοτηγανίτες της Σερίφου, τα μελιτερά της Ανάφης. Τη λαδένια Κιμώλου, τα σγαρδούμια της Σαντορίνης, τους Χιώτικους μαλαθροκεφτέδες, τα σουγάνια Μυτιλήνης και πολλές άλλες.

Λαδενια Κιμωλου

Στα πανέμορφα Επτάνησα, τα φαγητά έχουν ονόματα λατινικής προέλευσης, λόγω της θέσης και της ιστορίας τους. Θα δοκιμάσεις λοιπόν λαχταριστά πιάτα. Όπως το μπουρδέτο (ψαρόσουπα πηχτή), το σοφρίτο(μοσχαρίσιο κρέας με ξύδι, σκόρδο και μαϊντανό), την παστιτσάδα(κρέας με χοντρό μακαρόνι), το στιφάδο, τη στραπατσάδα, το τσιγαρέλι (λαχανικά με κρεμμύδι) και το παστίτσιο της νονάς. Χαρακτηριστικό επίσης πιάτο των Επτανήσων είναι το μυρμηγκάτο γλυκό. Ποιος μπορεί όμως να αντισταθεί και στη φογάτσα, το κολοπίμπιρι, τα τζαλέτια, ή τον μπακαλιάρο μπιάνκο; Τα πιάτα αυτά φτιάχνονται κυρίως στην Κέρκυρα, αλλά προτιμώνται και από τα άλλα νησιά του Ιονίου μας πελάγους.

Μανεστρα Κολοπιμπιρι απο την Κερκυρα

Στα Δωδεκάνησα θα παραγγείλεις τα καλύτερα πιάτα από τη Ρόδο, την Πάτμο, την Κάρπαθο και τα υπόλοιπα νησιά. Ο καπαμάς (γεμιστό κατσικάκι), τα ντολμαδάκια, το Κασιώτικο πιλάφι, το βυζάντι της Καρπάθου (γεμιστό αρνάκι), τα ξεροτήγανα. Ακόμα, οι παστελαριές, οι μπουκουνιές (χοιρινό με μυρωδικά) είναι πιάτα που θα σας μείνουν αξέχαστα, όπως και ο υπέροχος τόπος που τα παράγει.