Η γη ως ουράνιο σώμα

Η Γη όπως φαίνεται από το διάστημα

Ο αρχαίος Έλληνας Ερατοσθένης, που έζησε στην ελληνιστική εποχή, (~275 π.Χ. - ~195 π.Χ.) ήταν ο πρώτος άνθρωπος που σκέφτηκε, υπολόγισε και απέδειξε πως η Γη είναι σφαιρική. Και μάλιστα, υπολόγισε και την περιφέρειά της, με αρκετά μεγάλη ακρίβεια!

Να πώς:
Ο Ερατοσθένης γεννήθηκε και έζησε στην Αίγυπτο. Γύρω στο 230 π.Χ. εργαζόταν στην βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας.
Μία μέρα διάβασε κάτι σε έναν πάπυρο της βιβλιοθήκης που του έκανε εντύπωση: Κάποιος έγραφε πως στις 21 Ιουνίου (στο θερινό ηλιοστάσιο) στο Ασουάν (Συήνη, στα αρχαία) ο Ήλιος έριχνε εντελώς κάθετα τις ακτίνες του, και αυτό φαινόταν σε ένα πηγάδι το οποίο δεν άφηνε καμία σκιά.
Picture
Το πηγάδι "του Ερατοσθένη", στο Ασουάν
Έλα, όμως, που στην πόλη που έμενε, την Αλεξάνδρεια, που είναι αρκετά βορειότερα και περίπου στον ίδιο μεσημβρινό (στην ίδια "ευθεία" θα λέγαμε...) θυμόταν πως ένας οβελίσκος που έβλεπε σε μια πλατεία, την ίδια μέρα και ώρα έριχνε σκιά!
Αν η Γη ήταν επίπεδη, θα έπρεπε -σκέφτηκε- οι σκιές την ίδια ώρα να είναι το ίδιο μεγάλες ή μικρές, σε όλο τον κόσμο. Άρα, αφού στο Ασουάν δεν έκανε σκιά ο Ήλιος εκείνη την ημέρα, ούτε στην Αλεξάνδρεια έπρεπε να κάνει!
Όμως στην Αλεξάνδρεια υπήρχε η σκιά του οβελίσκου! 
Από αυτή την σκέψη οδηγήθηκε στο συμπέρασμα πως η Γη προφανώς είναι στρογγυλή!

Picture

Απλή –ίσως– σκέψη για εμάς σήμερα (που βλέπουμε την Γη από το διάστημα, με το Google Earth), αλλά μεγαλοφυής για την εποχή του Ερατοσθένη, που οι άνθρωποι δεν ήξεραν καν το σχήμα της Γης!

​Τέλος πάντων, μετά έκανε διάφορες επιστημονικές μετρήσεις με την βοήθεια της Γεωμετρίας (ωραίο μάθημα!...) και υπολόγισε, με προσέγγιση, την περίμετρο της Γης!
(​Οι πληροφορίες από το physics4u.gr.)

Αυτή η γνώση, όμως, δεν κυκλοφόρησε πολύ και με τα χρόνια ξεχάστηκε. Έτσι οι άνθρωποι συνέχισαν να πιστεύουν στην επίπεδη Γη. Έπρεπε να έρθει η εποχή των μεγάλων εξερευνήσεων (15ος αι.) για να καταλάβει ο κόσμος πως η Γη είναι στρογγυλή. Και έπρεπε να έρθει ο Γαλιλαίος, τον 17ο αιώνα, για να αποδείξει πως η Γη είναι ένα ουράνιο σώμα όπως και τα άλλα στον  ουρανό, και κινείται γύρω από τον Ήλιο (κάτι που αποκήρυξε για να μην τον κάψουν οι Ιεροεξεταστές...).

Σήμερα πια, χάρη στην τεχνολογία (δορυφορικές φωτογραφίες, google earth, κλπ.) ακόμα κι ένα μικρό παιδί γνωρίζει πως η Γη είναι στρογγυλή. Και κινείται!

Νυχτερινή πτήση πάνω από τη Γη
Το σχήμα της γης

Παρ' ότι φαίνεται στρογγυλή στις φωτογραφίες, στην πραγματικότητα είναι λίγο πιο πεπλατυσμένη στον Ισημερινό - σαν δύο γιγάντια χέρια να την έχουν πιάσει και να την έχουν πιέσει στους πόλους...

Η διαφορά μάς φαίνεται μεγάλη (~20 χμ. μεγαλύτερη είναι η ακτίνα της Γης στον Ισημερινό σε σχέση με την ακτίνα της στους πόλους), αλλά αυτά τα 20 χμ. είναι ελάχιστα μπροστά στο τεράστιο μέγεθός της.
Αυτός είναι και ο λόγος που παρ' όλο που το σχήμα της δεν είναι σφαιρικό, αλλά γεωειδές (έτσι το ονομάσαμε!), εμείς το βλέπουμε τελείως στρογγυλό, όπως στην φωτογραφία πιο κάτω.

Οι κινήσεις της Γης

Η περιστροφή της Γης

Περιστροφή είναι η κίνηση που κάνει η Γη γύρω από τον εαυτό της, γύρω δηλαδή από έναν νοητό (φανταστικό) άξονα που υποτίθεται πως περνάει από τους πόλους της.
​Η περιστροφή της Γης γίνεται από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Ή, αλλιώς, από τα αριστερά προς τα δεξιά, όπως την βλέπουμε στην απεικόνιση δορυφορικής φωτογραφίας.
Picture

Εννοείται πως δεν περιστρέφεται τόσο γρήγορα! Η γρήγορη κίνηση που βλέπουμε δίπλα είναι εντελώς λάθος! Στην πραγματικότητα η Γη κάνει μία πλήρη περιστροφή σε 24 ώρες, δηλαδή ούτε που καταλαβαίνουμε την περιστροφή, όταν την κοιτάζουμε (την κοιτάζουν, τέλος πάντων οι αστροναύτες...) από το διάστημα!
Αυτό σημαίνει πως, αν και για εμάς τα (περίπου) 1.650 χμ/ώρα θεωρούνται ιλιγγιώδης ταχύτητα, στην πραγματικότητα η Γη ίσα που  κινείται, αφού πρέπει να περάσουν 24 ώρες, για να έρθει στην ίδια θέση που βρίσκεται μια οποιαδήποτε στιγμή.

Picture

(Πηγή εικόνας: ΠΟΔήΛΑΤΟ)
Και επειδή, βέβαια, είναι στρογγυλή, αυτό σημαίνει πως δεν τρέχουν όλοι οι άνθρωποι με 1.650 χμ/ώρα· μόνον όσοι βρίσκονται στον ισημερινό! Στους πόλους, για παράδειγμα, τρέχουν με 830 χμ/ώρα. 
(Άμα σας τρώει η περιέργεια, εμείς στην Ελλάδα τρέχουμε περίπου με 1.300 χμ./ώρα...)

Η περιφορά της Γης

Περιφορά λέγεται η κίνηση που κάνει η Γη γύρω από τον ήλιο.
Εννοείται πως τα παρακάτω μεγέθη γης και Ήλιου, αλλά και οι αποστάσεις μεταξύ τους, δεν έχουν καμία σχέση με τα πραγματικά.
Για παράδειγμα, αν η Γη είχε μέγεθος όσο ένα μικρό όμικρον, σαν αυτό που βλέπετε μέσα στην παρένθεση (ο), τότε ο Ήλιος θα ήταν μία μπάλα ποδοσφαίρου περίπου 40 μέτρα μακριά...Ή, αν κάνετε τον παραλληλισμό στην παραλία την επόμενη φορά που θα πάτε: Αν η Γη ήταν ένας χοντρός κόκκος άμμου, ο ήλιος θα ήταν ένα μπαλάκι του τένις, 12 μέτρα μακριά...

Picture

(Πηγή εικόνας: 8ο Δ.Σχ. Νάουσας)
Η περιφορά της Γης γύρω από τον ήλιο ολοκληρώνεται σε 365 ημέρες, δηλαδή σε έναν χρόνο.
(Αν υπολογίσουμε πως "τρέχει" με κάτι λιγότερο από 107.000 χμ/ώρα, επί 365 ημέρες, μάλλον θα πρέπει να διανύει πολύ μεγάλη απόσταση σε μια περιφορά...)Για την ακρίβεια, όμως, η Γη δεν γυρίζει σε 365 ημέρες γύρω από τον ήλιο, αλλά σε 365 ημέρες, 5 ώρες, 48 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα.Επομένως το υπόλοιπο διάστημα μετά τις 365 ημέρες, μαζεύεται σιγά-σιγά και κάθε 4 χρόνια συμπληρώνει σχεδόν μία ημέρα, που την προσθέτουμε στον "κουτσοφλέβαρο" και δημιουργούμε το δίσεκτο έτος, με 366 ημέρες.

Παράλληλοι κύκλοι, μεσημβρινοί, Ισημερινός, πόλοι

 

Ταξίδι στον Ισημερινό

"Ταξιδεύουμε" κατά μήκος του Ισημερινού και βρίσκουμε τις χώρες από τις οποίες περνάει αυτός.
Picture

Κουίζ

Picture

 

Leave a Reply