Skip to toolbar

Πρόγραμμα τουαλέτας

Η οπτική γωνία του παιδιού

 

Ακόμη και για τα παιδιά με τυπική ανάπτυξη, η επίσκεψη στην τουαλέτα είναι μια δύσκολη δεξιότητα προς κατάκτηση. Ενώ το παιδί μπορεί να έχει καλή επίγνωση και έλεγχο του σώματός του, υπάρχουν άλλοι παράμετροι κοινωνικού χαρακτήρα που καθορίζουν πόσο εύκολα κατακτούνται οι δεξιότητες της τουαλέτας. Τα μικρά παιδιά δεν μαθαίνουν να πηγαίνουν στην τουαλέτα λόγω εσωτερικής επιθυμίας. Αντίθετα, κατακτούν αυτήν τη δεξιότητα ώστε να ευχαριστήσουν τους γονείς τους και να κερδίσουν τον κοινωνικό τίτλο «μεγάλο κορίτσι» ή «μεγάλο αγόρι». Αυτό το κοινωνικό κίνητρο είναι ένας κρίσιμος παράγοντας που καθορίζει αν το παιδί είναι έτοιμο να μάθει να χρησιμοποιεί την τουαλέτα.

Αρχικά Βήματα: Αξιολόγηση

 

Όταν αρχίζετε να μαθαίνετε σε ένα παιδί με αυτισμό να πηγαίνει στην τουαλέτα, αρχικά, πρέπει να καθορίσετε έναν ρεαλιστικό στόχο. Πρέπει να συνειδητοποιήσετε πως το παιδί θα περάσει από αρκετά στάδια μέχρι να καταφέρει να πηγαίνει μόνο του στην τουαλέτα. Κάθε βήμα στη διαδικασία είναι και ένας στόχος. Είναι αναγκαίο να παρατηρείτε και να αξιολογείτε τι καταλαβαίνει το παιδί σας από τη διαδικασία, ώστε να αρχίζετε την εκπαίδευση στο σωστό σημείο.

 

Καλό είναι να ξεκινάτε καθιερώνοντας μια θετική και με νόημα ρουτίνα γύρω από το θέμα και να συλλέγετε πληροφορίες για να δείτε αν το παιδί σας είναι έτοιμο για προγραμματισμένη εκπαίδευση ή πιο ελεύθερη και ανεξάρτητη προσέγγιση.

 

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα απλό διάγραμμα για να συλλέξετε τις πληροφορίες που χρειάζεστε. Σε καθημερινή βάση, το παιδί πηγαίνει στο μπάνιο για ένα γρήγορο έλεγχο κάθε 30 λεπτά. Εσείς καταγράφετε τις πληροφορίες για κάθε επίσκεψη. Ακολουθεί ένα παράδειγμα για τον τρόπο συλλογής των πληροφοριών:

 

Διάγραμμα

 

 

 

Στη στήλη με το όνομα «Εσώρουχο» καταγράφετε ανά μία ώρα:

Σ - αν ήταν στεγνό

Ο - αν έχει ουρήσει πριν πάει στην τουαλέτα

ΕΚ - αν έχει εντερική κένωση

Ο / ΕΚ - αν έχει και τα δύο.

 

Δεν χρειάζεται να περιμένετε μια ολόκληρη ώρα. Αν αντιληφθείτε πως έχει βραχεί, κάντε έναν έλεγχο και σημειώστε την αντίστοιχη ώρα. Σε διάστημα 1 ή 2 εβδομάδων θα προκύψει κάποιο μοτίβο στα δεδομένα που έχετε συλλέξει.

  • Είναι το παιδί σας στεγνό για σημαντικά χρονικά διαστήματα;
  • Τα κάνει πάνω του σε τακτικά χρονικά διαστήματα;
  • Δείχνει με κάποιον τρόπο πως έχει λερώσει τα ρούχα του;
  • Παρουσιάζει παύσεις ενώ τα κάνει πάνω του;

 

Αν η απάντηση σε όλα τα παραπάνω είναι «όχι», τότε το παιδί δεν είναι, ακόμη, έτοιμο να πάει μόνο του στην τουαλέτα. Ωστόσο, ο στόχος καθιέρωσης μιας θετικής ρουτίνας για την τουαλέτα παραμένει κατάλληλος.

 

Ενώ καταγράφετε τα δεδομένα στο διάγραμμα, μπορείτε να αξιολογείτε και άλλα μέρη της εκπαίδευσης.

  • Αντιλαμβάνεται το παιδί σας πώς εξελίσσεται η ρουτίνα;
  • Μπορεί το παιδί να ντυθεί μόνο του; (ποιες δεξιότητες έχει)
  • Εκδηλώνει συγκεκριμένους φόβους ή ενδιαφέρον σχετικά με τον χώρο της τουαλέτας; (αντίδραση στο καζανάκι, στο νερό της λεκάνης, στο ρολό του χαρτιού υγείας ή σε κάποιο άλλο εξάρτημα του μπάνιου)
  • Ποιο είναι το εύρος της προσοχής του;

Δόμηση φυσικού χώρου

 

Μία από τις αρχές της Δομημένης Διδασκαλίας είναι η δόμηση ενός φυσικού περιβάλλοντος για επιτυχημένα αποτελέσματα. Στόχος σας είναι να δημιουργήσετε ένα θεματικό πλαίσιο με νόημα στο οποίο θα πραγματοποιηθεί η δραστηριότητα. Η επιτυχία έγκειται στη δημιουργία καθαρών ορίων στον χώρο και στη μείωση των αντιπερισπασμών.

 

Καθώς ξεκινάτε την εκπαίδευση ενός παιδιού με αυτισμό, πρέπει να βοηθήσετε το παιδί να μάθει πως αυτού του τύπου οι συμπεριφορές (με απαλοιφή κάθε στοιχείου της ανάλυσης εργασίας) σχετίζονται με ένα συγκεκριμένο χώρο (της τουαλέτας). Η μετακίνηση των υλικών που χρησιμοποιείτε για το παιδί όπως πάνες, μωρομάντηλα για καθαρισμό κτλ, στον χώρο της τουαλέτας, βοηθά το παιδί σας να συνειδητοποιήσει τον σκοπό του δωματίου. Μπορείτε, πάλι, να απομονώσετε συγκεκριμένες έννοιες στον χώρο που εκτελούνται. Μερικές οικογένειες απομονώνουν ένα χώρο στο μπάνιο για τη διαδικασία της τουαλέτας (μισό μπάνιο) ώστε να μην υπάρχουν αντιπερισπασμοί όπως αντικείμενα που χρησιμοποιούνται σε άλλες εργασίες και μπορεί να προκαλούν σύγχυση (μπανιέρα και ντουζιέρα, παιχνίδια για το μπάνιο, οδοντόβουρτσα, μέικ απ, καλάθι άπλυτων, ζυγαριές κτλ.).

 

Μια άλλη παράμετρος, που πρέπει να αναλογιστείτε όταν δημιουργείτε ένα φυσικό περιβάλλον με σαφή όρια, είναι η ασφάλεια και η όσο το δυνατόν μικρότερη έκθεση σε ερεθίσματα. Το παιδί θα είναι ήρεμο και θα ανταποκρίνεται περισσότερο σε ένα καλό, φυσικό περιβάλλον που θα υποστηρίζει τη λειτουργία του σώματός του. Μπορείτε να προσθέσετε κάποια στήριξη για τα πόδια, ράγες στήριξης, κατασκευές που μειώνουν το άνοιγμα της λεκάνης ή άλλα υλικά μέτρα υποστήριξης. Μην ξεχνάτε τους ήχους που κάνουν οι υδραυλικές εγκαταστάσεις και την ηχώ του μπάνιου. Πολλά παιδιά λειτουργούν καλύτερα αν παίζει απαλή μουσική μέσα στον χώρο ή αν υπάρχουν υλικά που απορροφούν τον ήχο.

Καθιερώστε μια ρουτίνα με οπτικά βοηθήματα

 

Αφού θέσετε έναν κατάλληλο στόχο για το παιδί, είναι σημαντικό να το διδάξετε χρησιμοποιώντας οπτικές βοηθητικές νύξεις για κάθε βήμα. Πρέπει να δημιουργήσετε ένα οπτικό σύστημα που θα επιτρέπει στο παιδί να βλέπει ποιο βήμα ή σειρά βημάτων πρέπει να ακολουθήσει για να πετύχει τον στόχο του.

 

Στο πιο βασικό επίπεδο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα αντικείμενο μεταβατικού χαρακτήρα για να δείξετε στο παιδί ότι ξεκινάει η ρουτίνα της τουαλέτας. Δώστε στο παιδί ένα αντικείμενο που χρησιμοποιεί στο μπάνιο, για να κινηθεί στη σωστή κατεύθυνση (μπάνιο). Επίσης, μπορείτε να βάλετε το αντικείμενο σε ένα διάφανο τσαντάκι ή να το κολλήσετε σε χαρτόνι. Σε κάθε περίπτωση, το αντικείμενο λειτουργεί σαν σημείο έναρξης της δραστηριότητας. Το παιδί αναγνωρίζει τι πρέπει να κάνει και πού. Φωτογραφίες ή ζωγραφιές της λεκάνης ή μια λέξη αποτυπωμένη σε κάρτα βοηθούν, σε πιο αφηρημένο επίπεδο, το παιδί να καταλάβει τι πρέπει να κάνει.

 

Λουτρό με την τουαλέτα και το σχέδιο κεραμιδιών Διανυσματική ...

Μόλις γίνει η μετάβαση στην τουαλέτα, είναι σημαντικό να ενισχύσετε οπτικά κάθε βήμα της διαδικασίας. Πρέπει το παιδί να μάθει κάθε βήμα που καλείται να ολοκληρώσει, πότε φτάνει στο τέλος της σειράς των βημάτων αλλά και τι γίνεται όταν ολοκληρώνει τη σειρά. Μια σειρά από αντικείμενα, εικόνες ή μια γραπτή λίστα βοηθούν στη μεταβίβαση των αναγκαίων πληροφοριών. Είναι σημαντικό για το παιδί να βλέπει τις πληροφορίες, να χειραγωγεί το σύστημα ώστε να αναγνωρίζει πώς συνδέεται με τη συμπεριφορά του, και να έχει ένα σαφή τρόπο να αναγνωρίζει πότε τελειώνει το κάθε βήμα (και ολόκληρη η διαδικασία).

 

Ακολουθούν παραδείγματα οπτικών συστημάτων ενίσχυσης. Μπορείτε να στερεώσετε με συνδετήρες τις εικόνες σε ένα μεγαλύτερο ή να τσεκάρετε την κάθε εικόνα καθώς το παιδί πραγματοποιεί την κίνηση.

 

Βάλτε σε μια σειρά τις παραπάνω εικόνες και πείτε στο παιδί να τις τοποθετεί σε ένα φάκελο όταν ολοκληρώνει κάθε βήμα.

 

 

Αντιμετωπίζοντας συγκεκριμένα προβλήματα

Το παιδί αντιστέκεται να κάτσει στη λεκάνη

  • Αφήστε το παιδί να κάτσει στη λεκάνη χωρίς να ξεντυθεί.
  • Αφήστε το παιδί να κάτσει στη λεκάνη ενώ είναι καλυμμένη (χαρτόνι κάτω από το κάθισμα - σταδιακά κόβετε μια μεγαλύτερη τρύπα, ή πετσέτα κάτω από το κάθισμα - σταδιακά την απομακρύνετε).
  • Βάλτε το κάθισμα του γιογιό στην επιφάνεια του πατώματος και όχι πιο ψηλά.
  • Αν έχετε κάποιες στρατηγικές για να κάθεται το παιδί σας σε άλλα μέρη, εφαρμόστε τις ίδιες την ώρα της τουαλέτας (χρονόμετρο, εικόνες με νύξεις κτλ.).
  • Καθίστε κι εσείς στη λεκάνη ή χρησιμοποιήστε μια κούκλα για μοντέλο μίμησης.
  • Καθίστε μαζί με το παιδί.
  • Προσθέστε υλικά στηρίγματα.
  • Βοηθήστε το παιδί να καταλάβει για πόση ώρα πρέπει να κάτσει στη λεκάνη (πείτε κάποιο τραγουδάκι με θέμα την τουαλέτα, πείτε στο παιδί να μείνει στη λεκάνη για όσο κρατάει το τραγούδι μιας κασέτας ή θέστε το χρονόμετρο στο ένα λεπτό κτλ.).
  • Καθώς το παιδί μαθαίνει να κάθεται στη λεκάνη, διασκεδάστε το με κάποιον τρόπο.

 

 

Φοβάται να τραβήξει το καζανάκι

  • Μην τραβήξετε καζανάκι αν δεν υπάρχει λόγος.
  • Τραβήξτε το καζανάκι ενώ το παιδί βρίσκεται πιο μακριά, ίσως κοντά στην πόρτα (μπορείτε να μαρκάρετε το σημείο με το χαλάκι, πλησιάζοντας σταδιακά τη λεκάνη).
  • Δώστε στο παιδί μια προειδοποίηση πως θα τραβήξετε το καζανάκι. Μπορείτε να φτιάξετε κάποιο σύστημα με προφορικές νύξεις όπως «έτοιμοι, πάμε».
  • Αφήστε το παιδί να τραβήξει το καζανάκι.

 

 

Εκδηλώνει υπερβολικό ενδιαφέρον για το καζανάκι

  • Καλύψτε με το χέρι ή με κάποιον άλλον τρόπο τη λαβή ώστε να μην μπορεί να τη δει.
  • Δώστε κάτι άλλο στο παιδί να κρατά και να χειρίζεται.
  • Χρησιμοποιήστε μια σειρά από οπτικά ερεθίσματα για να δείξετε στο παιδί πότε μπορεί να τραβήξει καζανάκι (για παράδειγμα, μόλις ανεβάσει το παντελόνι του).
  • Όταν έρθει η ώρα να τραβήξει καζανάκι, δώστε στο παιδί ένα αυτοκόλλητο ίδιο με ένα άλλο που θα έχετε κολλήσει στο καζανάκι.

 

 

Παίζει με το νερό

  • Δώστε στο παιδί ένα παιχνίδι που να έχει το στοιχείο του νερού σαν αντιπερισπασμό.
  • Χρησιμοποιήστε ένα τραπεζάκι (με επένδυση) που θα ακουμπήσει στα πόδια του ενώ κάθεται στη λεκάνη.
  • Καλύψτε το κάθισμα μέχρι τη στιγμή που το παιδί είναι έτοιμο να κάτσει.
  • Δώστε στο παιδί μια οπτική νύξη για το που να σταθεί.

 

 

Παίζει με το χαρτί υγείας

  • Απομακρύνετε το χαρτί αν είναι μεγάλο πρόβλημα. Χρησιμοποιήστε υγρά μαντηλάκια.
  • Τραβήξτε μια επαρκής ποσότητα χαρτιού υγείας πριν το χρειαστείτε.
  • Δώστε στο παιδί μια οπτική νύξη για το που πρέπει να σταματήσει. Για παράδειγμα, τοποθετήστε μια παραμάνα στο σημείο που πρέπει να κόψει ή κολλήστε λίγη ταινία στον τοίχο μέχρι το σημείο που επιτρέπεται να φτάσει το χαρτί.

 

 

Αντιστέκεται στο καθάρισμα

  • Δοκιμάστε διάφορα υλικά (υγρά μαντηλάκια, βρεγμένο πανί, σφουγγάρι).
  • Να προσέχετε τη θερμοκρασία των παραπάνω υλικών.
  • Δοκιμάστε να μιμηθείτε τις κινήσεις με τη χρήση μιας κούκλας.

 

 

Ατυχής στόχευση

  • Θέστε ένα υποτιθέμενο στόχο ρίχνοντας στρογγυλά δημητριακά στη λεκάνη.
  • Ζωγραφίστε ένα μεγαλύτερο στόχο (σε χαρτί που θα καλύψετε με πλαστική διαφάνεια). Απομακρύνετε τον σταδιακά.
  • Προσθέστε χρωστική ουσία τροφίμων στο νερό για να κεντρίσετε την προσοχή του παιδιού.

 

 

Κατακράτηση αφού έχετε διακόψει τη χρήση της πάνας

  • Μπορείτε να κόψετε το κάτω μέρος της πάνας, επιτρέποντας, έτσι, στο παιδί να φοράει μια υποτυπώδης πάνα για να κάθεται πιο εύκολα στη λεκάνη.
  • Χρησιμοποιήστε μια κούκλα σαν παράδειγμα.
  • Μπορείτε να αυξήσετε την κατανάλωση ινών και υγρών στη διατροφή του παιδιού σας.
  • Μπορεί να χρειαστείτε ιατρικές συμβουλές αν προκύψει σοβαρή δυσκοιλιότητα (χορήγηση κάποιου καθαρτικού).

Πηγή: Susan Boswell and Debbie Gray, TEACCH Articles on Educational Approaches (TEACCH Autism Program)

όπως αναφέρονται στη σελίδα:https://www.logosepikinonia.gr/gr/el/articles/pos-na-mathete-se-ena-paidi-me-aytismo-na-pigainei-mono-toy-stin-toyaleta

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *