ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

 

Τοπικά Προϊόντα της Σκοπέλου – Δώρα της Φύσης και της Παράδοσης

Τα τοπικά προϊόντα της Σκοπέλου αντικατοπτρίζουν τη φυσιογνωμία του νησιού: πλούσια βλάστηση, εύφορη γη και σεβασμό στον κύκλο της φύσης. Οι Σκοπελίτες αξιοποιούν τα προϊόντα τους τόσο στη διατροφή όσο και στην τοπική οικονομία.

Ελιές και ελαιόλαδο Σκοπέλου: εξαιρετικής ποιότητας, βασικό στοιχείο της σκοπελίτικης κουζίνας. Οι ελιές παρασκευάζονται με παραδοσιακούς τρόπους (πατητές, με μάραθο, ξιδάτες) και συνοδεύουν κάθε γεύμα.

Δαμάσκηνα Σκοπέλου: σήμα κατατεθέν του νησιού. Χρησιμοποιούνται φρέσκα, αποξηραμένα, σε γλυκά του κουταλιού (αυγάτο), μαρμελάδες, λικέρ και μαγειρευτά φαγητά.

Μέλι Σκοπέλου: παραδοσιακό προϊόν με μακρά ιστορία, γνωστό για την ποιότητα και τη γεύση του.

Τοπική κτηνοτροφία: η «αίγα Σκοπέλου» και τα γαλακτοκομικά προϊόντα συνδέονται άμεσα με πίτες και εορταστικά φαγητά.

Η Γεύση του Νησιού

1.  Σκοπελίτικη Τυρόπιτα         Η στριφτή τυρόπιτα είναι το σήμα κατατεθέν της Σκοπέλου. Το φύλλο ανοίγεται τόσο λεπτό που σχεδόν βλέπει από μέσα και η τεχνική περνάει από μάνα σε κόρη. Η παράδοση λέει πως παλιά , όταν μια κοπέλα ετοιμάζεται να παντρευτεί , η πεθερά έβλεπε αν πιάνουν τα χέρια της από το πόσο καλά μπορούσε να άνοιξη το φύλλο. Επίσης φτιάχνεται στις μεγάλες γιορτές του νησιού, γιατί συμβολίζει αφθονία και καλοτυχία.

2.  Κατσίκι με Δαμάσκηνα         Συνδυάζει το τοπικό κρέας με το πιο χαρακτηριστικό φρούτο του νησιού. Το μαγείρευαν κυρίως το Πάσχα και σε μεγάλες οικογενειακές συγκεντρώσεις. Το γλυκόξινο των δαμάσκηνων συμβολίζει τη γλυκεία μετά την δοκιμασία δηλαδή την Ανάσταση μετά την Σαρακοστή , πολλές σκοπελίτικες νοικοκυρές έλεγαν πως το κατσίκι με δαμάσκηνα ενώνει την οικογένεια διότι όλοι περιμένουν να μαζευτούν γύρω από το τραπέζι για αυτό.

3.  Χταπόδι Σκοπελίτικο           Η Σκόπελος είναι νησί, οπότε το χταπόδι δεν λείπει από κανένα σπίτι παραδοσιακό και οι ψαράδες το χτυπούσαν με πέτρες 100 φορές για να μαλακώσει. Το χταπόδι στη σχάρα ήταν το καλοκαιρινό πιάτο μετά από μία κουραστική μέρα στη θάλασσα. Το στιφάδο, πιο χειμωνιάτικο, το έφτιαχναν τις μέρες που άνοιγε το κρασί του σπιτιού γιατί ταιριάζει τέλεια.

4.Χαμαλιά (Σκοπελίτικα Αμυγδαλωτά)      Τα χαμαλιά είναι τα γιορτινά γλυκά της Σκοπέλου. Παραδοσιακά τα έφτιαχναν  σε γάμους, βαφτίσια και αρραβώνες. Στη Σκόπελο, τα χαμαλιά τα μοιράζουν στους καλεσμένους οπού λένε καθώς τα δίνουν λένε μια ευχή : γλυκιά ζωή και καλό ριζικό.

5.Αυγάτο ( Γλυκό από Δαμάσκηνα )       Το δαμάσκηνο είναι ο βασιλιάς του νησιού. Η Σκόπελος έχεις δικές της ποικιλίες , και οι κάτοικοι τα αποξηραίνουν, τα κάνουν γλυκό μαρμελάδα. Συχνά και ως φάρμακο για τον χειμώνα. Το αυγάτο εμφανίζεται σχεδόν σε κάθε σπίτι μετά από ένα κυριακάτικο τραπέζι. Είναι το γλυκό φιλοξενία όπου το σερβίρουν παραδοσιακά σε όσους  πάνε πρώτη φορά σε ένα σπίτι   

6.Σκοπελίτικες πίτες με χόρτα (στριφτές)        Εκτός από την τυρόπιτα έφτιαχναν και στριφτές πίτες με άγρια χόρτα από το βουνό: τσουκνίδες , λάπαθα, γλυκοκάριδα κ.α. Αυτά τα χόρτα τα θεωρούσαν ως δώρο της φύσης  και πίστευαν ότι φέρνουν υγεία και τύχη . Για αυτό οι χορτόπιτες έπρεπε να είναι στο πρωτοχρονιάτικο τραπέζι.

7.Φάβα Σκοπελίτικη         Αν και η φάβα δεν είναι αποκλειστικά σκοπελίτικη, στη Σκόπελο έχει μακρά παράδοση. Τα μαγείρευαν στις νηστείες , ειδικά πριν την Μεγάλη Βδομάδα , και συχνά την άλειφαν πάνω σε ξυνoτύρι  κ ελιές. Ήταν το φαγητό ταπεινότητας και καθαρότητας κάτι σαν πνευματική προετοιμασία.

Κύρια Παραδοσιακά Γλυκά:

• Χαμαλιά:Ακανόνιστου σχήματος αμυγδαλωτά, φτιαγμένα από αμυγδαλόψιχα, παραδοσιακό γλυκό γάμου.
• Ροζέδες:Επίσης αμυγδαλωτά, συνήθως ροζέ (ροζ) λόγω της προσθήκης κάποιου συστατικού, και αποτελούν γλυκά γάμου.
• Αυγάτο:Γλυκό του κουταλιού από ζουμερά δαμάσκηνα Σκοπέλου σε σιρόπι, με ξεχωριστή μέθοδο παρασκευής.
• Γαλατόπιτα Σκοπέλου: Μια τηγανητή, στριφτή γλυκιά πίτα με κρέμα, κανέλα και ζάχαρη.
• Πορτοκαλόπιτα:Σιροπιαστή πίτα με φύλλο και χυμό από τοπικά πορτοκάλια. 

Η σκοπελίτικη κουζίνα είναι άρρηκτα δεμένη με τη φύση του νησιού, τα τοπικά προϊόντα και τον κύκλο των εποχών. Κάθε συνταγή κρύβει συμβολισμούς φιλοξενίας, οικογενειακής συνοχής και σεβασμού στη γη.

Κατσίκι με δαμάσκηνα: εορταστικό φαγητό, ιδιαίτερα για το Πάσχα, που συνδυάζει το τοπικό κρέας με το χαρακτηριστικό φρούτο του νησιού, συμβολίζοντας την ένωση της οικογένειας γύρω από το τραπέζι.

Οι παραδοσιακές συνταγές της Σκοπέλου αποτελούν κομμάτι της άυλης πολιτιστικής της κληρονομιάς και συνεχίζουν να μεταδίδονται προφορικά και βιωματικά από γενιά σε γενιά.