Η πηγή δείχνει τον μεγάλο πλούτο των Μυκηνών. Οι Μυκηναίοι είχαν ανεπτυγμένο εμπόριο, ισχυρή οικονομία και πλούσιους άρχοντες. Τα αρχαιολογικά ευρήματα, όπως χρυσά αντικείμενα και τάφοι, επιβεβαιώνουν αυτή την πληροφορία. Άρα, ο Μυκηναϊκός πολιτισμός ήταν ισχυρός και οργανωμένος.
2. Ομηρικά Χρόνια
Πηγή:
Στα ομηρικά έπη παρουσιάζεται η σημασία της τιμής και της ανδρείας των ηρώων.
Ανάλυση:
Η πηγή φανερώνει τις αξίες της εποχής: γενναιότητα, πολεμική αρετή και σεβασμός στην τιμή. Οι άνθρωποι οργανώνονταν σε φυλές και αρχηγούς. Η κοινωνία είχε αριστοκρατικό χαρακτήρα και σημαντικό ρόλο έπαιζαν οι πολεμιστές.
3. Αρχαϊκά Χρόνια
Πηγή:
Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι η πόλη-κράτος δημιουργήθηκε για να εξασφαλίζει την καλή ζωή των πολιτών.
Ανάλυση:
Η πηγή δείχνει ότι στα αρχαϊκά χρόνια αναπτύχθηκε ο θεσμός της πόλης-κράτους. Οι πολίτες συμμετείχαν στη διοίκηση και υπήρχαν νόμοι και πολιτικοί θεσμοί. Έτσι μπήκαν τα θεμέλια της δημοκρατίας.
4. Μέγας Αλέξανδρος
Πηγή:
Ο Αρριανός γράφει ότι ο Αλέξανδρος σεβόταν τα έθιμα των λαών που κατακτούσε.
Ανάλυση:
Η πηγή δείχνει την πολιτική του Μεγάλου Αλεξάνδρου να ενώνει λαούς και πολιτισμούς. Δεν επέβαλλε μόνο τη δύναμη, αλλά προσπαθούσε να κερδίσει τους λαούς με σεβασμό. Έτσι δημιουργήθηκε ο ελληνιστικός πολιτισμός.
5. Διοκλητιανός
Πηγή:
Ο Διοκλητιανός χώρισε τη διοίκηση της αυτοκρατορίας σε τέσσερα μέρη.
Ανάλυση:
Η πηγή αναφέρεται στην Τετραρχία. Ο αυτοκράτορας προσπάθησε να λύσει τα προβλήματα διοίκησης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Με αυτόν τον τρόπο υπήρξε καλύτερος έλεγχος των συνόρων και της διοίκησης.
6. Ιουστινιανός
Πηγή:
Ο Ιουστινιανός κωδικοποίησε το Ρωμαϊκό Δίκαιο.
Ανάλυση:
Η πηγή δείχνει τη μεγάλη σημασία της νομοθεσίας στην εποχή του. Με το έργο αυτό συγκεντρώθηκαν και οργανώθηκαν οι νόμοι. Το έργο του επηρέασε μεταγενέστερα τα ευρωπαϊκά νομικά συστήματα.
1. Τι ονομάζουμε παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
Απάντηση: Παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας ονομάζουμε την περίοδο κατά την οποία το κράτος άρχισε να αποδυναμώνεται πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά, γεγονός που οδήγησε τελικά στη διάλυσή του στη Δύση.
2. Ποια ήταν τα βασικά αίτια της παρακμής;
Απάντηση: Τα βασικά αίτια ήταν:
Πολιτική αστάθεια και συχνές αλλαγές αυτοκρατόρων
Οικονομική κρίση και βαριά φορολογία
Μείωση του πληθυσμού
Αδυναμία του στρατού
Επιθέσεις βαρβαρικών λαών
3. Τι προβλήματα υπήρχαν στην πολιτική διοίκηση;
Απάντηση: Υπήρχε μεγάλη αστάθεια, γιατί πολλοί αυτοκράτορες ανατρέπονταν ή δολοφονούνταν. Αυτό δημιουργούσε ανασφάλεια και δυσκολία στη σωστή διοίκηση της αυτοκρατορίας.
4. Ποια οικονομικά προβλήματα αντιμετώπιζε η αυτοκρατορία;
Απάντηση: Η οικονομία παρουσίαζε κρίση λόγω:
μείωσης του εμπορίου
μεγάλης φορολογίας στους πολίτες
εγκατάλειψης αγροτικών εκτάσεων
υποτίμησης του νομίσματος
5. Ποιος ήταν ο ρόλος των βαρβαρικών λαών στην παρακμή;
Απάντηση: Βαρβαρικοί λαοί από τη Βόρεια και Ανατολική Ευρώπη επιτίθενταν συχνά στα σύνορα της αυτοκρατορίας. Οι επιδρομές τους αποδυνάμωσαν σημαντικά τη Ρωμαϊκή εξουσία.
6. Ποιο σημαντικό γεγονός σηματοδοτεί το τέλος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
Απάντηση: Το 476 μ.Χ. ο τελευταίος αυτοκράτορας της Δύσης, ο Ρωμύλος Αύγουστουλος, εκθρονίστηκε από τον Γερμανό αρχηγό Οδόακρος. Το γεγονός αυτό θεωρείται το τέλος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
7. Ποια μέτρα πήραν κάποιοι αυτοκράτορες για να αντιμετωπίσουν την κρίση;
Απάντηση: Μερικοί αυτοκράτορες προσπάθησαν να ενισχύσουν τη διοίκηση, τον στρατό και την οικονομία. Για παράδειγμα, ο Διοκλητιανός έκανε διοικητικές μεταρρυθμίσεις και χώρισε τη διοίκηση της αυτοκρατορίας για καλύτερο έλεγχο.
8. Ποια ήταν η διαφορά ανάμεσα στη Δυτική και την Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία;
Απάντηση: Η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρευσε το 476 μ.Χ., ενώ η Ανατολική συνέχισε να υπάρχει για πολλούς αιώνες και εξελίχθηκε σε αυτό που γνωρίζουμε ως Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Ασκήσεις
Η πολιτική αστάθεια ήταν ένα από τα αίτια της παρακμής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Απάντηση: Σωστό
Η οικονομία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας βελτιώθηκε σημαντικά κατά την περίοδο της παρακμής. Απάντηση: Λάθος
Οι επιδρομές των βαρβαρικών λαών συνέβαλαν στην αποδυνάμωση της αυτοκρατορίας. Απάντηση: Σωστό
Το 476 μ.Χ. θεωρείται το τέλος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Απάντηση: Σωστό
Ο Ρωμύλος Αύγουστουλος ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας της Ρώμης. Απάντηση: Λάθος
Ο Διοκλητιανός προσπάθησε να αντιμετωπίσει την κρίση με διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Απάντηση: Σωστό
Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρευσε την ίδια χρονιά με τη Δυτική. Απάντηση: Λάθος
Η βαριά φορολογία δημιούργησε προβλήματα στους κατοίκους της αυτοκρατορίας. Απάντηση: Σωστό
Οι βαρβαρικοί λαοί βοήθησαν στην οικονομική ανάπτυξη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Απάντηση: Λάθος
Μετά την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας συνέχισε να υπάρχει η Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Απάντηση: Σωστό
ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
1. Ποιο από τα παρακάτω ήταν βασικό αίτιο της παρακμής της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
A. Η μεγάλη οικονομική ανάπτυξη B. Η πολιτική αστάθεια C. Η ειρήνη στα σύνορα D. Η αύξηση του πληθυσμού
Σωστή απάντηση: Β
2. Ποιο πρόβλημα αντιμετώπιζε η οικονομία της αυτοκρατορίας;
A. Υπερβολική ανάπτυξη του εμπορίου B. Μείωση της φορολογίας C. Οικονομική κρίση και βαριά φορολογία D. Έλλειψη στρατού
Σωστή απάντηση: Γ
3. Ποιοι λαοί επιτίθενταν συχνά στα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
A. Έλληνες B. Αιγύπτιοι C. Βαρβαρικοί λαοί D. Πέρσες μόνο
Σωστή απάντηση: Γ
4. Ποια χρονιά θεωρείται το τέλος της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
A. 330 μ.Χ. B. 395 μ.Χ. C. 476 μ.Χ. D. 1453 μ.Χ.
Σωστή απάντηση: Γ
5. Ποιος ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
A. Κωνσταντίνος Α΄ B. Διοκλητιανός C. Ρωμύλος Αύγουστουλος D. Ιουστινιανός Α΄
Σωστή απάντηση: Γ
6. Ποιος καθαίρεσε τον τελευταίο αυτοκράτορα της Δύσης;
A. Αλάριχος B. Οδόακρος C. Θεοδόσιος Α΄ D. Ιουστινιανός Α΄
Σωστή απάντηση: Β
7. Ποια αυτοκρατορία συνέχισε να υπάρχει μετά την πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας;
A. Βυζαντινή Αυτοκρατορία B. Οθωμανική Αυτοκρατορία C. Περσική Αυτοκρατορία D. Αυτοκρατορία των Μακεδόνων
Α) ΙΣΤΟΡΙΑ Α’ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΒΙΒΛΙΟ: Α. Μαστραπά, Ιστορία του Αρχαίου Κόσμου: Από τους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολής έως την εποχή του Ιουστινιανού, ΙΤΥΕ «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ»
Ι. ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ
Η Αίγυπτος [Το εισαγωγικό σημείωμα δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη]
2.2 Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση, 2.4 Ο πολιτισμός
ΙΙ. ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ
1.2. O Mυκηναϊκός πολιτισμός
Η αρχαία Ελλάδα (από το 1100 ως το 323 π.Χ.) (Το εισαγωγικό σημείωμα δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη)
Ομηρική εποχή (1100-750 π.Χ.) [εκτός από την υποενότητα Οι μετακινήσεις (11ος-9ος αι. π.Χ.)], Ο πρώτος ελληνικός αποικισμός, Οικονομική, κοινωνική και πολιτική οργάνωση, Ο πολιτισμός
Αρχαϊκή εποχή (750-480 π.Χ.) (εκτός από τις υποενότητες: Η σημασία του θεσμού της πόλης κράτους, Η οικονομική και κοινωνική οργάνωση)
Κλασική εποχή (480-323 π.Χ.). Οι υποενότητες: Η συμμαχία της Δήλου Αθηναϊκή ηγεμονία, Η εποχή του Περικλή, Ο Πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.), Η κρίση της πόλης-κράτους, Η πανελλήνια ιδέα, Ο Φίλιππος Β’ και η ένωση των Ελλήνων, Το έργο του Μ. Αλεξάνδρου, Ο πολιτισμός (Από: «Τον 5ο και 4ο αι. π.Χ. η ανάπτυξη των γραμμάτων … Το υψηλό επίπεδο έμπνευσης και δημιουργίας είχε τον αντίκτυπό του σε όλες τις μορφές της τέχνης.»)
ΙΙΙ. ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
1.2. Τα χαρακτηριστικά του Ελληνιστικού κόσμου (Οι υποενότητες Τα βασίλεια της Ανατολής, Τα βασίλεια του Ελλαδικού χώρου, Οι πόλεις κράτη, Οι συμπολιτείες δεν συμπεριλαμβάνονται στην εξεταστέα ύλη)
Ο ελληνιστικός πολιτισμός (Το εισαγωγικό σημείωμα δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη)
Τα ελληνιστικά πνευματικά κέντρα
Η γλώσσα
Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ. ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΡΩΜΗ
3.3 Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της
3.4 Η συγκρότηση της Ρωμαϊκής πολιτείας Res publica
OI MEΓΑΛΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ
2.2 Οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες: μόνο η υποενότητα Τιβέριος και Γάιος Γράκχος
Η ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ (1ος αι. π.Χ.-3ος αι. μ.Χ.)
Η περίοδος της ακμής (27 π.Χ.-193 μ.Χ.) (Το εισαγωγικό σημείωμα δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη)
Η εποχή του Αυγούστου (27 π.Χ.-14 μ.Χ.): οι υποενότητες Η ισχυροποίηση της κεντρικής εξουσίας, Το πολίτευμα και οι στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις
Οι διάδοχοι του Αυγούστου (14-193 μ.Χ.) (Από: «Το ρωμαϊκό κράτος από το θάνατο του Αυγούστου… και ο Γάιος, ενώ άλλοι αργότερα, τον 4ο αι. μ.Χ.»)
Η κρίση της αυτοκρατορίας τον 3ο αι. μ.Χ.: μόνο το εισαγωγικό σημείωμα.
H ΥΣΤΕΡΗ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ (4ος-6ος αι. μ.Χ.)
Η μετεξέλιξη του Ρωμαϊκού κράτους (4ος-5ος αι. μ.Χ.) (Το εισαγωγικό σημείωμα δεν συμπεριλαμβάνεται στην εξεταστέα ύλη)
Ο Διοκλητιανός και η αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας
Μ. Κωνσταντίνος: Εκχριστιανισμός και ισχυροποίηση της ρωμαϊκής Ανατολής
1.4 Ο εξελληνισμός του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους (Από: «Ο Μ. Θεοδόσιος πριν πεθάνει χώρισε για άλλη μια φορά την αυτοκρατορία … στη βυζαντινή του μορφή, στηριγμένο στον Ελληνισμό.»)