Τον πρώτο χειμώνα της Κατοχής, το 1941, ήρθε μια πολύ δύσκολη εποχή. Δεν υπήρχε αρκετό φαγητό και ο κόσμος πεινούσε πολύ. Αυτή η μεγάλη πείνα λέγεται λιμός. Η χειρότερη περίοδος ήταν ο χειμώνας του 1941, ιδίως στην Αθήνα και στον Πειραιά.
Γιατί συνέβη ο λιμός;
Υπήρχαν δύο βασικοί λόγοι:
Οι ξένοι στρατιώτες πήραν τρόφιμα. Πήραν σιτάρι, λάδι και ζώα, δηλαδή πράγματα που χρειάζονταν οι Έλληνες για να φάνε.
Έκλεισαν οι δρόμοι της θάλασσας. Η Ελλάδα δεν έβγαζε αρκετό σιτάρι και το αγόραζε από άλλες χώρες. Τα πλοία όμως δεν μπορούσαν να φέρουν πια σιτάρι, γιατί ο πόλεμος είχε κλείσει τη θάλασσα. Έτσι δεν υπήρχε ψωμί.
Οι μαυραγορίτες. Την εποχή του λιμού, κάποιοι έμποροι είχαν κρυφά φαγητό και το πουλούσαν παράνομα και πολύ ακριβά (μαύρη αγορά). Αυτοί οι έμποροι ονομάστηκαν μαυραγορίτες. Επειδή τα τρόφιμα ήταν λίγα, όσοι τα είχαν ζητούσαν πολλά χρήματα και κέρδιζαν από την πείνα των άλλων. Οι οικογένειες που είχαν λεφτά ή πολύτιμα πράγματα μπορούσαν να αγοράσουν φαγητό, ενώ οι φτωχοί έμεναν νηστικοί.
Πώς προσπάθησαν να επιβιώσουν οι Έλληνες;
Οι Έλληνες δεν τα παράτησαν. Προσπάθησαν να επιβιώσουν με όποιον τρόπο μπορούσαν:
- Έτρωγαν χόρτα που φύτρωναν στα χωράφια.
- Έφτιαχναν συσσίτια στις γειτονιές. Στα συσσίτια μαγείρευαν φαγητό για όλους, ακόμα και για όσους δεν είχαν τίποτα.
- Βοηθούσαν ο ένας τον άλλον.
- Οι σαλταδόροι
Κάποιοι άνθρωποι, συχνά παιδιά και έφηβοι, έκαναν κάτι πολύ επικίνδυνο για να βρουν φαγητό. Πηδούσαν πάνω σε φορτηγά των ξένων στρατιωτών που κουβαλούσαν τρόφιμα και άρπαζαν ό,τι μπορούσαν. Τους έλεγαν σαλταδόρους, από το «σαλτάρω», που σημαίνει πηδάω. Δεν το έκαναν για να πλουτίσουν, αλλά επειδή πεινούσαν και ήθελαν να ταΐσουν την οικογένειά τους. Ήταν όμως πολύ επικίνδυνο, γιατί μπορούσαν να πέσουν από το φορτηγό και να χτυπήσουν, ή να τους πιάσουν οι στρατιώτες.
Λιμός - Μνήμες από την κατοχή στην Ελλάδα
Σιγά σιγά έφτασε και βοήθεια από άλλες χώρες. Το φθινόπωρο του 1941 έφτασε στον Πειραιά το πρώτο πλοίο με τρόφιμα. Ήταν ένα τουρκικό πλοίο και λεγόταν «Κουρτουλούς». Δυστυχώς έκανε λίγα μόνο ταξίδια και μετά βυθίστηκε. Το 1942 η βοήθεια ήρθε πιο οργανωμένα, με σουηδικά πλοία και σιτάρι από τον Καναδά. Έτσι η κατάσταση άρχισε να γίνεται καλύτερη.
 |
 |
 |
 |
 |
Ποιες ήταν οι συνέπειες του λιμού;
Ο λιμός ήταν μεγάλη τραγωδία για τη χώρα μας.
-
- Τον Δεκέμβριο του 1941 στην Αθήνα πέθαιναν περίπου 300 άνθρωποι κάθε μέρα.
- Γεννιόντουσαν πολύ λιγότερα μωρά από ό,τι συνήθως.
- Υπολογίζεται ότι στη διάρκεια της Κατοχής πέθαναν περίπου 250.000 Έλληνες από την πείνα ή από αρρώστιες που τις προκάλεσε η πείνα.
*Το ξυπόλητο τάγμα
Πρόκειται για μια ασπρόμαυρη ελληνική πολεμική δραματική ταινία του 1954 σε σκηνοθεσία Γκρεγκ Τάλλας και σενάριο του Νίκου Κατσιώτη, βασισμένη στην αληθινή ιστορία 160 παιδιών που διώχτηκαν από τα ορφανοτροφεία της Θεσσαλονίκης από τους Ναζί κατακτητές στα χρόνια της κατοχής του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Την παραγωγή έκανε ο Πίτερ Μπουντούρης, ενώ η μουσική είναι του Μίκη Θεοδωράκη. Η ταινία αφηγείται την ιστορία των παιδιών του Παπάφειου ορφανοτροφείου της Θεσσαλονίκης που στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, δημιουργούν μια συμμορία, αποκαλούμενη ως ξυπόλητο τάγμα. Το ξυπόλητο τάγμα αρχίζει να κλέβει τρόφιμα από τα γερμανικά καμιόνια, όπου στην συνέχεια τα διανέμει στα μέλη του και όσους έχουν ανάγκη από τον περίγυρο του. Έχοντας αποκτήσει ιεραρχία και πειθαρχία, βοηθά και την Αντίσταση κατά των Γερμανών. Με την βοήθεια μιας ελληνίδας διερμηνέος, το ξυπόλητο τάγμα βρίσκοντας διάφορους τρόπους θα καταφέρει να φυγαδεύσει στη Μέση Ανατολή, τον Αμερικάνο αξιωματικό Χάρρυ Σμιθ, με σκοπό να ενωθεί με τον δικό του στρατό.