«Τραγούδια-Χρονοκάψουλες»
Πρόσφατα άκουσα το τραγούδι «Pressing on» του Bob Dylan.
Μέσα μου ξύπνησαν μνήμες της παιδικής μου ηλικίας. Θυμήθηκα το πως έμπαινα κρυφά στο δωμάτιο του μεγαλύτερού μου αδερφού, όταν έλειπε, για να ακούσω δίσκους στο στερεοφωνικό και μετά με χειρουργική ακρίβεια να τα αφήνω όλα όπως τα βρήκα για να μην με καταλάβει… Το πως μάζεψα δραχμή-δραχμή από το χαρτζιλίκι μου το ποσό για να αγοράσω έναν δίσκο ώστε να αποκτήσω «διαβατήριο» για το στερεοφωνικό του αδερφού μου…
Μέσα από αυτή την «αναμόχλευση» μνημών αναρωτήθηκα: Γιατί κάποια τραγούδια μας σημαδεύουν;
Κάποια τραγούδια που ακούμε σε κρίσιμες στιγμές -παιδική ηλικία, εφηβεία, πρώτες απώλειες, πρώτες χαρές- αποτυπώνονται βαθιά μέσα μας. Ο εγκέφαλος «δένει» τον ήχο με το συναίσθημα και την στιγμή. Έτσι το τραγούδι γίνεται μια αναμνηστική κάψουλα.
Όσο πιο έντονο το συναίσθημα, τόσο πιο βαθιά η αποτύπωση. Χαρά, ενθουσιασμός, φόβος, μυστικότητα, θαυμασμός, όλα αυτά που νιώθαμε εκείνες τις κρίσιμες στιγμές «κολλάνε» μέσω της μουσικής και παραμένουν ζωντανά κάπου μέσα μας.
Οι πρώτες φορές έχουν τεράστια δύναμη. Το πρώτο πικάπ και ο πρώτος δίσκος που ακούσαμε (για τους παλιότερους), η πρώτη φυσαρμόνικα που μας έκανε να σταματήσουμε την ανάσα μας, η πρώτη χορδή κιθάρας που χτυπήσαμε, το πρώτο πλήκτρο που πατήσαμε. Ο εγκέφαλος θυμάται τις «πρώτες φορές» με μεγαλύτερη ένταση από τις επόμενες.
Κάποια τραγούδια δεν είναι απλώς ήχοι. Είναι το ποιοι ήμασταν όταν τα πρωτακούσαμε.
Και όταν επιστρέφουν, επιστρέφει και εκείνη η εκδοχή του εαυτού μας.
Η μουσική αποθηκεύεται σε πολλά νευρωνικά δίκτυα του εγκεφάλου ταυτόχρονα. Ρυθμός, μελωδία, συναίσθημα, κίνηση, λόγος. Γι’ αυτό και είναι από τις πιο ανθεκτικές μνήμες που έχουμε. Ακόμη κι όταν άλλα πράγματα ξεθωριάζουν, η μουσική μένει.
Κάποια τραγούδια λειτουργούν σαν εσωτερικό καταφύγιο. Όταν τα ακούμε, νιώθουμε ότι επιστρέφουμε σε ένα μέρος όπου όλα ήταν πιο απλά, πιο καθαρά, πιο αληθινά. Και για λίγο -όσο διαρκεί το τραγούδι- ξαναγινόμαστε και οι ίδιοι πιο απλοί, πιο καθαροί και πιο αληθινοί.
Μερικές φορές αναρωτιέμαι για κάποια τέτοια τραγούδια:
Τα θυμόμαστε εμείς ή μας θυμούνται αυτά;