Ο ΚΟΣΜΟΣ ΜΑΣ - ΟΜΙΛΟΣ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΙΓΡΙΤΑΣ, 2025-2026

Ποσειδώνας

(Από τον Αλέξανδρο Παυλίδη)

Ο Ποσειδώνας είναι ο όγδοος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος και ο πιο μακρινός από τον Ήλιο.
Ανακαλύφθηκε το 1846 χάρη σε μαθηματικές προβλέψεις, γεγονός που τον καθιστά τον πρώτο πλανήτη που εντοπίστηκε με αυτόν τον τρόπο. Είναι γίγαντας πάγου, με κύρια σύνθεση υδρογόνο,
ήλιο και ίχνη μεθανίου, το οποίο δίνει στην ατμόσφαιρά του το χαρακτηριστικό γαλάζιο χρώμα.
Η διάμετρός του είναι περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερη από της Γης και η μάζα του δεκαεπτά
φορές μεγαλύτερη, γεγονός που τον καθιστά εξαιρετικά πυκνό για πλανήτη της κατηγορίας του.
Ο Ποσειδώνας διαθέτει ισχυρούς ανέμους που ξεπερνούν τα 2.000 χιλιόμετρα ανά ώρα, τους ταχύτερους στο Ηλιακό Σύστημα. Η μεγάλη σκοτεινή κηλίδα, μια τεράστια καταιγίδα, αποτελεί ένα εντυπωσιακό φαινόμενο της ατμόσφαιρας του.
Έχει δεκατέσσερις γνωστούς δορυφόρους, με πιο σημαντικό τον Τρίτωνα, ο οποίος είναι γεωλογικά ενεργός και διαθέτει πίδακες αζώτου. Ο Ποσειδώνας ολοκληρώνει μια πλήρη τροχιά γύρω από τον Ήλιο σε περίπου 165 γήινα χρόνια. Παρά τη μεγάλη απόσταση από τη Γη, συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο έρευνας και ιδιαίτερης επιστημονικής σημασίας.

Ουρανός

(Από την Χριστίνα Τζιάγκαλου)

Ο Ουρανός είναι ο έβδομος πλανήτης από τον Ήλιο και ένας από τους γίγαντες αερίων του Ηλιακού Συστήματος. Έχει γαλαζοπράσινο χρώμα λόγω του μεθανίου στην ατμόσφαιρα του και είναι ο πιο ψυχρός πλανήτης, με θερμοκρασίες που φτάνουν έως -224 βαθμούς Κελσίου. Περιστρέφεται σχεδόν "ξαπλωμένος" στο πλάι, κάτι μοναδικό ανάμεσα στους πλανήτες, ενώ ολοκληρώνει μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε 84 γήινα χρόνια. Διαθέτει 27 δορυφόρους, αμυδρούς δακτυλίους και έχει μελετηθεί μόνο από το διαστημόπλοιο Voyager 2 το 1986.

Κρόνος

(Από την Χριστίνα Μπλουγκουρτζή)

Ο Κρόνος έχει διάμετρο 120000 km περίπου και περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του σε 10.5 περίπου γήινες ώρες και γύρω από τον Ήλιο σε 29.5 γήινα χρόνια. Η μέση επιφανειακή του θερμοκρασία είναι -130 βαθμοί Κελσίου. Η ατμόσφαιρα του αποτελείται κυρίως από Υδρογόνο (97%), Ήλιο (3%) και λίγο Μεθάνιο.

Δίας

Voyager’s ‘Blue Movie’ of Jupiter

(Από την Ειρήνη Νωτούδα)

Ο Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης του Ηλιακού συστήματος σε διαστάσεις και μάζα. Είναι ο πέμπτος κατά σειρά πλανήτης ξεκινώντας από τον Ήλιο. Ο Δίας είναι ένας γίγαντας αερίων. Είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού συστήματος. Είναι τόσο μεγάλος που θα μπορούσε να περιλάβει στο εσωτερικό του όλους τους άλλους πλανήτες του Ηλιακού συστήματος. Ο Δίας, μαζί με τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον  Ποσειδώνα , αναφέρονται ως αέριοι γίγαντες.

Η μάζα του είναι 318 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα της Γης (1.8986×10 27  kg 317.8 φορές της Γης) , και 2,5 φορές μεγαλύτερη του συνόλου των πλανητών και δορυφόρων. Ο όγκος του είναι 1.321 φορές μεγαλύτερος από τον όγκο της Γης (1.4313×10 15  km 3 1321 της Γης). Παρά ταύτα η πυκνότητά του είναι μόλις 1,33 έναντι της πυκνότητας της Γης που είναι 5,52 και κοντινή στην πυκνότητα του Ήλιου(1,4), λαμβάνοντας ως μονάδα την πυκνότητα του νερού. Η μέση διάμετρός του είναι 142.000 χλμ. Η ένταση του πεδίου βαρύτητας υπολογίζεται 2,5 φορές μεγαλύτερη της έντασης της Γης. Δέχεται δε από τον Ήλιο ποσότητα φωτός και θερμότητα ίση προς το 1/25 εκείνης που φθάνει στη Γη.

Η ανώτερη ατμόσφαιρα του Δία αποτελείται από περίπου 88-92% κατ' όγκο υδρογόνο και το ήλιο αποτελεί 8-12% κατ' όγκο. Δεδομένου ότι ένα άτομο ηλίου έχει περίπου τέσσερις φορές μεγαλύτερη μάζα απ' ότι ένα άτομο υδρογόνου, η σύσταση αλλάζει όταν περιγράφεται ως αναλογία της μάζας που συνεισφέρουν τα διαφορετικά άτομα. Έτσι, η ατμόσφαιρα αποτελείται περίπου από 75% υδρογόνο και 24% ήλιο κατά μάζα, με το υπόλοιπο ένα τοις εκατό της μάζας να αποτελείται από άλλα στοιχεία. Το εσωτερικό περιέχει υλικά πυκνότερα έτσι ώστε η κατανομή να είναι περίπου 71% υδρογόνο, 24% ήλιο, και 5% άλλα στοιχεία κατά μάζα. Η ατμόσφαιρα περιέχει ίχνη μεθανίου, υδρατμών, αμμωνία και ενώσεις με βάση το πυρίτιο. Υπάρχουν επίσης ίχνη από άνθρακα,  αιθάνιο , υδρόθειο, νέο, οξυγόνο,  φωσφίνη  και θείο. Το εξωτερικό στρώμα της ατμόσφαιρας περιέχει κατεψυγμένους κρυστάλλους αμμωνίας. Με υπέρυθρες και υπεριώδεις μετρήσεις, ίχνη βενζολίου και άλλων υδρογονανθράκων έχουν επίσης βρεθεί.

Άρης

( Από τον Αλέξανδρο Παυλίδη)

Ο Άρης είναι ο τέταρτος πλανήτης από τον Ήλιο και συχνά ονομάζεται «Κόκκινος Πλανήτης» λόγω του οξειδίου του σιδήρου στην επιφάνειά του. Έχει λεπτή ατμόσφαιρα, κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα, και χαμηλές θερμοκρασίες. Στον Άρη υπάρχουν μεγάλα ηφαίστεια, όπως το Όλυμπος Όρος, και βαθιές κοιλάδες. Διαθέτει δύο μικρούς δορυφόρους, τον Φόβο και τον Δείμο. Οι επιστήμονες μελετούν τον Άρη για ενδείξεις νερού και πιθανής παλιάς ζωής, καθώς θεωρείται υποψήφιος για μελλοντική ανθρώπινη εξερεύνηση.

Η μάζα του Άρη είναι περίπου το 10,7% της μάζας της Γης, γεγονός που σημαίνει ότι έχει πολύ ασθενέστερη βαρύτητα. Ο όγκος του αντιστοιχεί περίπου στο 15% του όγκου της Γης. Εξαιτίας αυτών των μικρότερων διαστάσεων, ο Άρης δεν μπορεί να συγκρατήσει πυκνή ατμόσφαιρα όπως η Γη και ψύχεται πιο γρήγορα.

Γη

(Από την Κατερίνα Χατζηευσταθίου)

Η Γη είναι ο τρίτος πιο κοντινός πλανήτης στον Ήλιο, ο πιο πυκνός και ο πέμπτος μεγαλύτερος σε μάζα στο Ηλιακό Σύστημα και, ειδικότερα, ο μεγαλύτερος ανάμεσα
στους γήινους πλανήτες, δηλαδή τους πλανήτες με στερεό φλοιό (οι άλλοι είναι ο Άρης, η Αφροδίτη και ο Ερμής). Είναι το μοναδικό γνωστό ουράνιο σώμα που
φιλοξενεί ζωή. Σύμφωνα με ενδείξεις μέσω ραδιομετρικής χρονολόγησης και άλλων πηγών, η Γη σχηματίστηκε πριν από 4,54 δισεκατομμύρια έτη. Αλληλεπιδρά
με τα άλλα αντικείμενα του χώρου μέσω βαρυτικών δυνάμεων, ιδιαίτερα με τον Ήλιο και τη Σελήνη, η οποία αποτελεί τον μοναδικό μόνιμο φυσικό δορυφόρο της.
Η αλληλεπίδραση της Γης με το βαρυτικό πεδίο της Σελήνης δημιουργεί την παλίρροια των ωκεανών, σταθεροποιεί την κατεύθυνση του άξονα περιστροφής της
Γης και σταδιακά μειώνει τον ρυθμό περιστροφής του πλανήτη μας. Κατά τη διάρκεια μιας πλήρους περιστροφής γύρω από τον Ήλιο, η Γη περιστρέφεται γύρω
από τον άξονά της περίπου 365,26 φορές, δημιουργώντας 365,26 ηλιακές ημέρες ή ένα αστρικό έτος. Ο άξονας περιστροφής της Γης έχει κλίση 23,4° με τον κάθετο
στο επίπεδο τροχιάς της άξονα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εποχικές διαφορές στην επιφάνεια της Γης με περίοδο ενός τροπικού έτους (365,24 ηλιακές
μέρες).

Αφροδίτη

(Από την Ειρήνη Νωτούδα)

Η Αφροδίτη είναι ο δεύτερος σε απόσταση από τον Ήλιο πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος.
Είναι το πιο λαμπρό αντικείμενο στον νυχτερινό ουρανό μετά τη Σελήνη. Είναι παρόμοια στη Γη σε μέγεθος (μόλις οριακά μικρότερη από τη Γη), αλλά πολύ διαφορετική σε φυσικά χαρακτηριστικά, καθώς καλύπτεται από πυκνά νέφη διοξειδίου του άνθρακα και διοξειδίου του θείου και η πίεση και θερμοκρασία στην επιφάνεια της είναι πολύ μεγαλύτερες από τις αντίστοιχες της Γης. Η Αφροδίτη ονομάζεται και «αδελφή της Γης», ως προς την ομοιότητα στο μέγεθός της με τη Γη.
Η Αφροδίτη έχει μάζα 4,87·10 24  kg (81,5% της Γης και έκτη στο Ηλιακό Σύστημα) και όγκο 9,38·10 11  κυβικά χιλιόμετρα. Η μέση πυκνότητά της είναι 5,243 kg/m 3 . Η διάμετρός της είναι 12.104 χιλιόμετρα ή το 0,95 της διαμέτρου της Γης, μόλις 650 χιλιόμετρα μικρότερη από τη Γη και βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο σε μια μέση απόσταση 108 εκατομμύρια χιλιόμετρα, και ολοκληρώνει μία ηλιακή τροχιά κάθε 224,65 ημέρες. Αν και όλες οι πλανητικές τροχιές είναι ελλειπτικές, η τροχιά της Αφροδίτης είναι η πιο «στρογγυλή», με εκκεντρότητα μόλις 0,068. Ωστόσο, οι συνθήκες στην επιφάνεια της Αφροδίτης διαφέρουν σημαντικά από αυτές της Γης, λόγω της εξαιρετικά πυκνής ατμόσφαιράς της και της σύστασής της.

Ερμής

(Από τον Ιωάννη Δεληγιορίδη )

Θέση στο Ηλιακό Σύστημα:

Είναι ο πρώτος πλανήτης σε σειρά από τον Ήλιο, σε μέση απόσταση περίπου 57,9 εκατομμυρίων χιλιομέτρων.

Χρώμα: Η επιφάνειά του έχει ένα χαρακτηριστικό γκρι-καφέ χρώμα, παρόμοιο με αυτό της Σελήνης, καλυμμένη από λεπτή σκόνη (ρεγόλιθος) και χιλιάδες κρατήρες. 

Ήλιος

(Από τους Ιωάννη Δεληγιορίδη, Μαρκέλλα Δρούγκου)

Ο Ήλιος είναι ο αστέρας του ηλιακού μας συστήματος και το λαμπρότερο ουράνιο σώμα στον ουρανό τόσο της Γης όσο και ολόκληρου του ηλιακού συστήματος. Ο Ήλιος βρίσκεται στο κέντρο του Ηλιακού Συστήματος.Όλοι οι πλανήτες, αστεροειδείς, κομήτες και άλλα σώματα περιστρέφονται γύρω του, λόγω της τεράστιας βαρυτικής του δύναμης.

Είναι μια σχεδόν τέλεια σφαίρα με διάμετρο 1,4 εκατομμύρια χιλιόμετρα (109 φορές μεγαλύτερη από της Γης), και η μάζα του (2×1030 κιλά) αποτελεί το 99,86% της μάζας του ηλιακού συστήματος.

Σύσταση: Αποτελείται κυρίως από υδρογόνο (περίπου 73,5% της μάζας του), ήλιο (περίπου 25%) και μικρές ποσότητες από:Οξυγόνο, Άνθρακα, Άζωτο, Νέον, Σίδηρο κ.ά.

Όγκος: Ο όγκος του είναι τεράστιος, περίπου 1,3 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερος από τον όγκο της Γης.

Μάζα: Η μάζα του είναι περίπου 332.830 φορές μεγαλύτερη από τη μάζα της Γης.

Θερμοκρασία: Η θερμοκρασία του διαφέρει ανάλογα με την περιοχή.

Επιφάνεια: (Φωτόσφαιρα): Περίπου 5.800 °C.

Πυρήνας: Μπορεί να φτάσει τους 15 έως 20 εκατομμύρια °C.

Ηλικία: Η ηλικία του εκτιμάται στα 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια και βρίσκεται στο μέσον της ζωής του.

Ενέργεια: Παράγει τεράστια ποσότητα ενέργειας μέσω της πυρηνικής σύντηξης, όπου το υδρογόνο μετατρέπεται σε ήλιο.

Το πραγματικό χρώμα του Ήλιου είναι λευκό (εκπέμπει φως σε όλο το ορατό φάσμα). Φαίνεται κίτρινος από τη Γη λόγω της ατμόσφαιρας που διασκορπίζει το μπλε φως.